دين باشند زيرا كه اهل يك دين بمنزلهء يك مردند رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله فرمود : مؤمنان در تراحم و تعاطف بمنزلهء يك جسد هستند كه هر گاه عضوى به درد آيد ساير اعضاء براى آن بيدار و در مقام علاج هستند « 1 » .
برخى گفتهاند : منظور از اين جمله عبارت است از اينكه برخى از شما بعض ديگر را نكشد كه در برابر گرفتار قصاص خواهد شد و در نتيجه دو نفر كشته خواهند شد و در حقيقت خود قاتل كشندهء نفس خويشتن است زيرا كه او سبب كشتن خود شده .
وَ لا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ . . .
- و بيرون نكنيد همديگر را از خانههايتان بعضى از شما برخى ديگر را از خانهاش بيرون نكند و در نتيجه خانه را متصرّف شود .
و گفته شده : منظور اين است : كارى را كه كيفر بيرون كردن از خانه را داشته باشد انجام ندهيد همانطور كه بنى النضير انجام دادند .
ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ وَ أَنْتُمْ تَشْهَدُونَ . . .
- سپس اعتراف كرديد و شما گواهيد .
اعتراف كرديد و شما گواهيد كه ما از پيشينيان شما عهد و پيمان گرفتيم و آنان كاملًا پذيرفتند و خويش را ملزم كردند .
و گفته شده : معناى اقرار راضى بودن و صبر كردن در برابر آن است همانطور كه شاعر ميگويد :
أ لست كليبيّاً اذ سم خطة * اقر كاقرار الحلية للبعل « 2 »
اختلاف كردهاند در اينكه مخاطب در
« وَ أَنْتُمْ تَشْهَدُونَ »
كيست .
هامش
( 1 ) شاعر پارسى زبان از اين حديث اقتباس كرده آنجا كه ميگويد :بنى آدم اعضاى يكديگرند * كه در آفرينش ز يك گوهرندچو عضوى به درد آورد روزگار * دگر عضوها را نماند قرار( 2 ) در هجو بنى كليب گفته شده و معناى آن اين است :
آيا نيستى از بنى كليب كه هنگامى كه قصهاى به آنها واگذار شود همانند زن در برابر شوهرش راضى و صبور است .