تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 221

مساهمون:

ص٢٢١
همانند سنگ يا سخت‌تر از سنگ است زيرا كه با توجّه بنشانه‌ها و قدرت خداوند مىبايست دل نرم شده و اقرار كند و در مقام انجام دستورات بر آيد .
وَ إِنَّ مِنَ الْحِجارَةِ لَما يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهارُ . . .
- پاره‌اى از سنگها از آن نهرها تشكيل شود . فائدهء برخى از سنگها از دلهاى سخت شما بيشتر است زيرا كه از آن نهرهايى كه آب در آنها جريان دارد تشكيل شود ، گفته شده منظور از سنگ در اين جمله خصوص همان سنگى است كه در زمان موسى بوسيلهء زدن عصا دوازده چشمه از آن جوشيد ، و گفته شده منظور از سنگ در اين عبارت همهء سنگهايى است كه در آنها نهرها تشكيل شده است .
وَ إِنَّ مِنْها لَما يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْماءُ . . .
- و برخى از سنگها بر اثر شكافتن آب از آن بيرون ميآيد . و در حقيقت چشمه‌اى جوشان است و فرق ميان اين نوع از سنگ با نوعى كه در جملهء اول ذكر شد اين است كه در اين نوع سنگ چشمه‌اى است جوشان و در آن نوع نهرهايى است كه در آن آب جريان دارد . حسين بن على مغربى ميگويد : منظور از سنگ در جملهء اول عموم سنگهايى است كه نهرها از آن تشكيل شود و از سنگ در جملهء دوم خصوص همان سنگى است كه در زمان موسى در تصرف او بود و از آن چشمه‌ها جريان پيدا كرد و در اين صورت تكرارى در آيهء شريفه وجود ندارد .
وَ إِنَّ مِنْها لَما يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ . . .
- و برخى از آنها از ترس خدا فرود آيند بيشتر مفسرين گفته‌اند : منظور از اين جمله بيان نوع ديگرى از سنگها است و در حقيقت ضمير به « حجاره » بر ميگردد . ابو مسلم ميگويد : ضمير به « قلوب » رجوع مىكند و منظور اين است : پاره‌اى از دلها از ترس خدا فرود آيند .

فرود آمدن سنگ از ترس خدا

و در آن چند احتمال است .