1 - همان كه روى درخت ميريزد و همه ميدانند .
2 - مجاهد ميگويد : چيزى مانند صمغ و كتيرا كه بر درختان قرار ميگيرد و مزهاش مانند شهد و عسل است .
3 - وهب ميگويد نانى بوده است .
4 - همه نعمتهايى كه خداوند به آنان داد كه زحمت و سختى در آن نبود .
از رسول اكرم نقل شده كه آن حضرت فرموده قارچ كوهى از « منّ » است و آب آن شفاى چشم مىباشد .
كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ . . .
- بخوريد از اين طعامهاى لذيذ و يا مباح و حلال و يا مباحى كه لذتبخش است كه بشما روزى كرديم و آن را رزق شما قرار داديم .
ما ظَلَمُونا . . .
- بنى اسرائيل در برابر اين همه نعمتها ناسپاسى كردند ولى ناشكرى آنان نعمتهاى ما را كم نكرد بلكه از نعمتهاى خود آنان كاست
« وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ »
.
و بعضى ميگويند يعنى بما ضرر نزدند بلكه ضرر بخودشان وارد شد روى همان قانون كلى كه اطاعت ، و يا نافرمانى بندگان ، سود و ضرر ، به حال خدا ندارد بلكه نفع و ضرر آنها بسوى خودشان باز مىگردد .
داستان :
سبب فرود آمدن منّ و سلوى بر بنى اسرائيل اين بود كه وقتى موسى به آنان فرمان داد براى جنگ با عمالقه بجانب بيت المقدس حركت كنند آنها در جواب گفتند اى موسى تو و خدايت برويد و جنگ كنيد و ما در همين جا هستيم
« فَاذْهَبْ أَنْتَ وَ رَبُّكَ فَقاتِلا إِنَّا هاهُنا قاعِدُونَ »
« 1 » خداوند بكيفر اين گناه ، و فرار از جنگ آنان را در بيابان تيه گرفتار كرد هر مقدار كه راه ميرفتند بهدف نميرسيدند و گم ميشدند به اين ترتيب هر صبح مقدارى راه را مىپيمودند ولى عصر در همان جاى صبح بودند تا مدت چهل سال در آن وادى بودند و موسى و هارون همان جا از دنيا رفتند و
هامش
( 1 ) آيه 24 سوره مائده .