كه ما و هر مخلوق ديگرى هر چه ميداند همه و همه از فيض تعليم و ياد دادن خدا است و گرنه كلمه
« لا عِلْمَ لَنا »
( ما نميدانيم ) در جواب سؤال كافى بود .
« إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ »
خدايا تو دانا و حكيم هستى ، كلمه حكيم يا به معناى عالم است و بنا بر اين از صفات خدا است كه عين ذات بوده و از بى نهايت و تا بىنهايت بدان متّصف مىباشد و يا به معناى كسى است كه كارش متقَن و محكم و اساسى است كه بنا بر اين صفتِ فعل و كار خدا ميگردد .
ابن عباس ميگويد فرق عليم با حكيم اين است كه عليم ، كامل در دانش است و حكيم كسى است كه كامل در عمل ( كار ) مىباشد . و اين آيه دلالت دارد كه همه علوم و دانشها از خدا است
.
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 33 ]
قالَ يا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمائِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمائِهِمْ قالَ أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ أَعْلَمُ ما تُبْدُونَ وَ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ ( 33 )
[ ترجمه ]
گفت آدم فرشتگان را بحقايق اين اسمها آگاه كن و چون آدم آگاهشان كرد خدا بملائكه فرمود نگفتيم بشما من ميدانم غيب آسمانها و زمين را و آنچه آشكار و يا نهان كنيد ميدانم ( 33 )
شرح لغات
تبدون - آشكار ميكنيد و ابداء و اظهار و اعلان بيك معنى ميباشند .
تفسير
اين آيات خطاب به آدم است كه او ملائكه را به اسمهايى كه خدا بر او عرضه داشت آگاه كند و مراد از اين اسمها را كه همان
« بِأَسْماءِ هؤُلاءِ »
است قبلًا گفتيم .
وقتى كه آدم اسمهاى همه چيز و منافع و ضررهاى آنها را براى ملائكه بيان كرد خداوند بملائكه خطاب كرد و فرمود : « آيا نگفتم بشما كه من غيب آسمانها و زمين را ميدانم
( إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ )
و آنچه در آن دو پنهان است و شما آنها را نميدانيد من ميدانم مانند آنچه از نظر شما حاضر است .
« وَ أَعْلَمُ ما تُبْدُونَ وَ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ »
( و نيز آنچه را كه آشكار و يا پنهان كنيد ميدانم ) در تفسير اين آيه وجوهى بيان شده است :