تعجّب و توبيخ و سرزنش است .
و جمله
« كُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْياكُمْ »
بوجوهى تفسير شده است .
1 - قتاده ميگويد : معنى آيه چنين است كه شما در پشت پدران خود بيجان بوديد ( نطفه ) و خداوند شما را زنده كرد . و براى شما مرگ قطعى خواهد بود و سپس براى پاداش و جزاء ( در روز قيامت ) شما را زنده مىكند .
2 - ابن عباس و ابن مسعود ميگويند : منظور آيه اينست كه شما هيچ نبوديد و خدا شما را از نيستى آفريد و سپس ميميراند و بار ديگر براى روز قيامت زنده خواهد كرد .
3 - بقول بعضى آيه ميگويد : شما مردمى گمنام بوديد ، ما شما را زنده و مشهور كرديم و سپس ميميريد و پس از آن براى قيامت زنده خواهيد شد در ادبيات عرب در موارد زيادى افراد گمنام را « مرده » و مردم مشهور را « زنده » ناميدهاند .
4 - بعضى ديگر چنين گفتهاند كه : شما نطفههايى در پشت پدران و رحم مادران ( نطفهء بى جان ) بوديد كه شما را به دنيا آورديم و سپس ميميريد و پس از آن براى سؤال در قبر زنده ميشويد و براى روز حساب و ديدن پاداش اعمال بسوى او باز خواهيد گشت
« ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ »
قرآن روز رستاخيز را كه روز حساب و پاداش است ، رجوع و بازگشت به خدا دانسته زيرا در آن روز ، حكم و فرمان فقط در دست خداوند است و منظور از اين بازگشت رفتن از مكانى به مكان ديگرى نمىباشد .
و علت آنكه خدا در ميان همه نعمتها تنها حيات ( زندگى ) را نام برد براى آن است كه اولين نعمتى كه به انسان بخشيده حيات است و بوسيله آن ، انسان توانايى بهرهمند شدن از لذائذ و نعمتهاى ديگر خداوند را پيدا كرد .
علّت اينكه مرگ جزء نعمتها به حساب آمده است ، با آنكه سبب از بين بردن لذّتها است اين است كه با مرگ دوران تكليف سپرى شده و به آنچه انسان انتظار آن را دارد از پاداش هميشگى و بهشت ، ميرسد . پس مرگ خود ، نعمتى است .
و برخى گفتهاند : كه ذكر موت براى آن است كه مكمّل استدلال قبلى ، و