« وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ »
. ( سامرى آنان را گمراه نمود ) « 1 » .
زيرا اضلال ( گمراه كردن ) در موارد فوق ، به شك و ترديد و در فساد انداختن و راهنمايى غلط مىباشد ، و خداوند منزّه است از اينكه چنين كارى كند . بنا بر اين اضلال به اين معنى به خداوند نسبت داده نميشود .
اقسام هدايت
هدايت و راهنمايى در قرآن به چند نوع تعبير شده است :
1 - ارشاد و راهنمايى مطلق
بمعنى دلالت و ارشاد ( راهنمايى ) مثلًا ميگويند : « هداه الطريق يا الى الطريق » يعنى راه را به او نشان داد . اين نحو هدايت در قرآن براى همه است خواه مسلمان يا كافر زيرا خدا همه مردم را بسوى حق و حقيقت خوانده و راه را به آنها نشان داده است و آيات زيادى در قرآن مىباشد كه كلمه هدايت را در اين معنى به كار برده است . مانند :
« لَقَدْ جاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدى »
« 2 » هدايت و راهنمايى براى آنان از جانب خدا ( بفرستادن پيامبر ) آمد و آيه
« إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً . . . »
« 3 »
« وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى عَلَى الْهُدى »
« 4 »
« وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ »
« 5 »
« وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ »
« 6 » و . . . در همه اين آيات هدايت بمعنى إرشاد و راهنمايى است .
هامش
( 1 ) آيه 85 از سورهء « طه » .
( 2 ) آيه 23 از سورهء نجم .
( 3 ) ما به انسان راه ( حق و باطل ) را نشان داديم او سپاسگزار يا ناسپاس است .
( 4 ) قوم ثمود را ما هدايت و راهنمايى كرديم ولى آنان گمراهى را بر هدايت ترجيح دادند آيه 18 از سورهء سجده .
( 5 ) تو اى پيامبر مردم را به راه راست هدايت كردى . آيه 52 از سورهء شورى .
( 6 ) آيا ما به انسان راه خبر و شر ( حق و باطل و بهشت و دوزخ ) را نشان نداديم .
آيه 10 از سورهء بلد .