يُوعَدُونَ »
« 1 » واگذار كفّار را تا در حيوانيت فرو روند و به بازيچههاى دنيا سرگرم شوند تا روز موعود خويش را ببينند .
4 - نسبت اضلال به خدا از اين نظر است كه پس از گمراهى و كافر شدن .
خداوند به كفر آنان حكم مىكند همانطورى كه اگر گفتند فلانى را تكفير كردند منظور آن نيست كه او را كافر گردانيدهاند . بلكه آن است كه پس از آشكار شدن كفرش او را تكفير ( حكم به كفر او ) كردند .
5 - اضلال بمعنى هلاك كردن و عذاب آمده است :
« إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلالٍ وَ سُعُرٍ ، يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ . . .
و آيه
إِذا ضَلَلْنا فِي الْأَرْضِ »
« 2 » كه بمعنى عذاب و هلاكت است و بمعنى بطلان نيز آمده است . مثل : آيه
« الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمالَهُمْ »
« 3 » .
بنا بر اين معناى آيه اينطور خواهد شد : هلاك و معذّب ميشوند بوسيلهء اين آيه گروه زيادى از كافران وعدهء زيادى نيز بوسيله ثواب و ايمان خود هدايت ميشوند و به بهشت مىروند .
در هر صورت تمام مواردى كه در قرآن اضلال ( گمراه كردن ) نسبت به خدا داده شد ، بازگشت بيكى از اقسام مذكور مىكند و اين اضلال ( در موارد فوق ) غير از اضلالى است كه در قرآن نسبت به شيطان يا فرعون و سامرى داده است . مانند
« وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنْكُمْ جِبِلًّا كَثِيراً »
« 4 » .
و يا
« وَ أَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ »
. ( فرعون خويشان ( و قبيلهاش ) را گمراه كرد « 5 » .
هامش
( 1 ) آيه 83 از سورهء « زخرف » و 24 از سورهء « معارج » .
( 2 ) بدكاران و گناهكاران در عذاب و آتش دوزخند . روزى كه آنها را فرشتگان عذاب برو به آتش جهنم مىكشند سوره قمر آيه 48 و آيا ما در زمين هلاك و نابود شديم ؟
سورهء سجده آيه 10 .
( 3 ) . . . آنان كه در راه خدا كشته شدند رنجها و اعمال آنان باطل و ضايع نميشود سوره محمد آيه 4 .
( 4 ) آيه 62 از سورهء « ياسين » .
( 5 ) آيه 79 از سورهء « طه » .