« قالُوا هذَا الَّذِي رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ »
: اين جمله بوجوهى تفسير شده است .
1 - ابى عبيده و يحيى بن كثير ميگويند : چون ميوههاى بهشت هر چند از درخت چيده شوند خداوند آن را دوباره سر جايش بر ميگرداند . روى اين اصل اهل بهشت وقتى كه ميوهاى را مىخوردند و همان را در جايش ميديدند باشتباه ميافتادند و با تعجب ميگفتند اين همان است كه قبلًا نصيب و روزى ما شده بود .
2 - ابن عباس و ابن مسعود ميگويند : مراد آيه اينست كه اينها قبلًا ( در دنيا ) روزى آنان بوده است .
3 - حسن بصرى و و اصل بن عطا ميگويند : معناى آن اينست كه : اين ميوهها شبيه ميوههايى است كه قبلًا در بهشت از آن بهرهمند بوديم در حالى كه ميدانستند كه غير آنست ولى چون رنگ ، بو ، طعم و نيكويى آن شبيه ميوههاى قبلى بود باشتباه مىافتادند .
شيخ ابو جعفر ميگويد : بهتر از همه قول ابن عباس است زيرا تعبير آيه عام است به اينكه هر چه به آنان روزى ميدادند ميگفتند اين همان است كه قبلًا بما داده شده بود . يعنى مانند آن را در دنيا نيز بما داده بودند .
« وَ أُتُوا بِهِ »
يعنى آورده ميشدند .
كلمه
« مُتَشابِهاً »
نيز به چند وجه تفسير شده است .
1 - ابن عباس و مجاهد ميگويند : ميوههاى بهشت از نظر رنگ شبيه و مثل هم بوده ولى طعم و مزه آنها فرق دارد .
2 - قتاده و حسن بصرى . . . . ميگويند : همه ميوههاى بهشت از حيث خوبى مثل و شبيه همند و پست و نامرغوب در آن وجود ندارد . « 1 » 3 - عكرمه ميگويد : چون برخى از ميوههاى بهشت مانند ميوههاى دنيا هستند
هامش
( 1 )« من تلق منهم نقل لاقيت سيدهم * مثل النجوم التي يسرى بها السارى »هر يك از آنان را ملاقات كنى گويى كه بزرگشان را ملاقات كردم ( چون در بزرگى همه مثل همند ) چه آنان چون ستارگانى هستند كه در سير و گردش مىباشد .