و هرگز به منطقهء معمور ( آباد ) برنمىگردد . علّت آن اختلاف هواى بين برجهاى شمالى و جنوبى است و ما قبلا آن را وصف كردهايم .
ما برخى از اطلاعات مربوط به نيمهء جنوبى زمين را به اندازهاى كه براى خواننده آگاهى بخش و مايهء عبرت باشد ، بيان كرديم . اينك بايد نيمهء شمالى زمين يعنى منطقه آباد و حدود و اقاليم آن را بيان كنيم . ما نظريه حكما را در اين باب و اختلافات منجمين با فلاسفه را دربارهء حدود اقاليم هفتگانه بيان مىكنيم . ان شاء اللّه .
[ پ
v
7 ] بخش شمالى ( زمين ) و اقاليم هفتگانه
21 - صاحبنظران و آگاهان به مساحت زمين ، دربارهء حدود اقاليم هفتگانه دچار اختلاف شدهاند ، برخى گفتهاند : اقاليم ، اجزاى زمين هستند . اقليم اوّل را ميان بخش آبادان زمين قرار دادهاند كه شامل يمن و مكّه و طائف و قلزم و مصر و مناطق آنهاست .
اقليم دوم شامل ، چين و هند و سند است .
اقليم سوم ، فارس و عراق و مناطق آن .
اقليم چهارم ، فلسطين و ترك و يأجوج و مأجوج و اسلاوها .
اقليم پنجم ، شام و روم و اندلس .
اقليم ششم ، افريقيه و مغرب و سرزمين سوس و مناطق آنها .
اقليم هفتم ، شامل سرزمين بيابانى جناوه « 1 » و حبشه و نوبه و زنگ است . « 2 »
هامش
( 1 ) . ( گينهDjanawa Ganawa ( Guinee، سرزمينى در منطقهء سياهان .
( 2 ) . قبلا دربارهء اينكه زهرى دربارهء تقسيم زمين به اقاليم دچار اشتباه شده اشاره كرديم و از آن بدتر آنكه او اقليم اوّل را بر خلاف ديگر جغرافىدانان اسلامى مركز اقاليم قرار داده در حالى كه