317 - در اين ناحيه عسلى به نام عسل منانى بدست مىآيد كه زنبورها آن را از شكوفههاى درخت أرجان مىگيرند . اين ناحيه حاصلخيز است و كشاورزى و دامپرورى در آن رونق دارد ، ولى كم ميوه است . انجير و زيتون از ديگر ميوهها كمتر است . آنان ديگر ميوهها را جز آنها كه به آنجا وارد مىشود ، نمىشناسند . آنان محصولاتى نظير گردو ، بادام و انار دارند و بيشترين ميوهء آنها هم خرماست كه از اين ناحيه به بلاد مغرب و اندلس و روم صادر مىشود . از اندلس براى آنان لباسهاى كتانى و حرير و ديگر كالاهاى اندلسى مىآورند .
ما از سرزمينهاى افريقيه و مغرب و سوس و صحرا به مقدارى كه معلوم و معروف است ( وصفى ) آورديم ، و نيز از اخبار اين ناحيه آن اندازه كه صحيح و ضبط شده است ، بيان كرديم . اكنون به بيان جزء هفتم زمين مىپردازيم اگر خدا بخواهد و خداوند توفيقدهنده براى رسيدن به صواب « درست » است .
جزء هفتم - مرزهاى ( مغرب الاقصى )
318 - جزء هفتم سرزمين سودان « 1 » و سرزمينهاى حبشه و زنج « 2 » و نوبه « 3 » است . بدان - خداوند ما و تو را هدايت كناد - كه اين جزء هفتم آغازش در مغرب از درياى بزرگ است در مشرق به درياى قلزم و ساحل حبشه محدود مىشود ، و مرزش در جنوب خط استوار و كوههاى طلا كه به كوههاى توتا « 4 » به
هامش
( 1 ) .Bilad al - Sudan - Le Pays des Noirs ; cf . E . I . , IV , 518 - 521 , Par Maurice . Delafosse .( 2 ) .Bilad al - Zandj .( 3 ) .Nuba ( Bilad al - ) Nubie ; cf . E . I . , III , 1008 - 1012 , Par S . Hillelson .( 4 ) .Djibal Tuta ( Kilimandjaro ) .