طرطوشه « 1 »
267 - شهر طرطوشه در مشرق بلنسيه به فاصلهء 50 فرسخى بر كرانهء رودخانه معروف به « وادى إبره » واقع شده است .
268 - ميان بلنسيه و طرطوشه كاروانسراى كشكى « 2 » قرار گرفته كه يكى از شگفتىهاى جهان در آن است و آن چاهى است كه مردم مىپندارند ، هرگاه كاروانها و سپاهيانى آنجا فرود آيند . آب اين چاه با افزايش و كاهش مسافران ، كم و زياد مىشود . مؤلف گويد : « من خود اين كاروانسرا را ديدهام و دربارهء اين چاه و حركتش ( زياد و كمشدنش ) وقتى بر سر چاه ايستادم از مردم آن كاروانسرا پرسش كردم كه آيا آب چاه با افزايش افراد زياد و با كاهش آنها كم مىشود ؟ گفتند : آرى ، ولى چيزى - از اين هم عجيبتر است . گفتم :
« خداوند شما را رحمت كناد ، آن چيست ؟ » گفتند : « بنگر . پس چون نگاه كردم چاه كوچكى را روى زمين ديدم كه دلوى ( سطلى ) را پر نمىكرد ، عمق آن به اندازهء دو ذراع بود و پلهاى داشت كه از آن پايين مىرفتند و آب برمىداشتند . » گفتم : « اين چيست ؟ » گفتند : « اين آب به اندازهء چند نفر است ؟ » گفتم : « چهل تن يا كمتر . » گفتند : « اگر همهء دنيا از اين آب بياشامند كم نمىشود ، و چنانچه اكنون هزاران سپاهى پياده شوند و از آن آب بنوشند نيز همينطور است » .
برايم روايت كردند كه : « ابراهيم بن تاشفين به همراه پنجاه هزار سوار بر سر اين چاه فرود آمد ، و نيز پادشاهان ديگر در گذشته با بيشتر از اين تعداد كنار اين چاه فرود آمده با سپاهيان و اسبان و چهارپايان از اين آب نوشيدهاند ، همه را سيراب كرده ، اما اين آب نه كم شده و نه زياد . اين از شگفتىهايى است كه من از اين چاه ديدم » . ابن حبيب نيز در كتابش از بركت اين كاروانسرا ياد كرده
هامش
( 1 ) .Turtusha Tortosa ; cf . E . I . IV , 856 , Par E . Levi - Provencal .( 2 ) .Kashki ( Rabitat ) .رباط بوده است .