يكديگرند . مسعودى گويد : اگر آنچه در مورد بت قادس به ما رسيده است ، درست باشد ، آن بت براى اين ساخته شده تا راهنماى راه دريايى باشد ، و اينكه دست چپش به سمت تنگه دراز است گويا مىخواهد بگويد : « راه از اينجاست . » بسيارى از مردم گمان كردند ، اين مجسمه از طلاى سرخ است ، چون نور درخشندهاى داشت كه هنگام طلوع و غروب خورشيد رنگ به رنگ مىشد چون گردن كبوتر گاهى سبز رنگ و گاهى قرمز مىشد و رنگ سبز لاجوردى بر آن غالب بود .
اين مناره براى مسلمانان راهنمايى بود كه به درياى بزرگ ( اقيانوس اطلس ) وارد و خارج شوند . زيرا كسانى كه مىخواستند از طريق اين درياى كوچك ( تنگهء زقاق ) به درياى بزرگ سفر كنند ، تا به سرزمينهاى مغرب و اشبونه و غيره بروند وارد اين دريا شده و پيش مىرفتند تا مناره ( يا بت قادس ) ناپديد شود ، آنگاه بادبانهاىشان را برمىافراشتند و به هر يك از بندرهاى مغرب چون سلا « 1 » ، أنفا « 2 » ، بلادسوس « 3 » و أزمّور « 4 » كه مىخواستند ، مىرفتند .
بنابراين از هنگامى كه اين مناره ويران شد ، راهنمايى آن هم قطع گرديد ، خرابى آن در سال پانصد و چهل در ابتداى شورش انقلابى در اندلس رخ داد .
اين مناره را على بن عيسى بن ميمون هنگامى كه در قادس قيام و شورش كرد به طمع طلا بودنش ويران كرد . چون آن را كند ديد جنس آن از لاطون « 5 » است ، كه با طلاى خالص آبكارى شده است . پس دوازده هزار دينار طلا از آن جدا كرد ، و راهنمايى دريايىاش از كار افتاد . اهالى اندلس فكر مىكردند كه اين
هامش
( 1 ) .Sala - Sale ; cf . E . I . , IV , 86 , Par H . Basset .( 2 ) .'Anfa ; cf . E . I 2 . , I , 521 , Par A . Adam .( 3 ) .Bilad al - Sus ; cf . E . I . IV , 596 - 598 , Par E . Levi - Provencal .( 4 ) .' Azammur - Zemmour : cf . E . I . I 2 . , I , 832 , Par R . Ricard .( 5 ) . احتمالا لاطون آلياژى از سرب و قلع بوده است .