عجائب الارض گفته : « پسر نمرود كه فرعون زمان حضرت ابراهيم خليل ( ع ) بوده در همين شهر سكونت داشت ، به هنگامى كه پدرش او را بر بلاد مغرب والى گردانيد . از همين شهر است كه از ناحيهء تدمير « 1 » در سرزمين اندلس به طرف ساحل قرطاجنّه بيرون آمده است . از شگفتىهاى طليطله اينكه گندم در آن حدود هفتاد و هشتاد و صد سال يا بيشتر باقى مىماند و كرم زده نمىشود ، و آن شهرى پر كشت و زرع است . »
218 - در اين شهر عجيبترين چيزى كه در دنيا مانند آن ساخته نشده است و آن دو بيل ( يا پارو ) است كه ابو القاسم بن عبد الرحمن مشهور به زرقال « 2 » آنها را ساخته است . وقتى گفته ( رضى ) كه : « سبب ساخت آن ( دو بيل ) آن بود كه وقتى نام طلسمى را در نزديك ( قبة أرين ) در سرزمين هند شنيده - يعنى همان كه مسعودى بيان كرد كه انگشتش از طلوع خورشيد تا غروب آن اشاره مىكند . همانطورى كه در شگفتىهاى هند بيان كرديم ، آن دو بيل ( يا پارو ) را ساخت . آن دو بيل ( يا پارو ) بيرون شهر طليطله در خانهاى خالى درون نهر بزرگى در محل دروازهء دبّاغها ( رنگرزها ) قرار دارد . از شگفتىهاى اين دو بيل ( يا پارو ) اينكه همراه با جزر و مد ماه [ پ
v
40 ] پر و خالى مىشود . و چون هلال ماه ديده شود قدرى از آب داخل آن دو بيل خارج مىشود و چون آخر روز شود نصف يك هفتم مىگردد . سپس به همين صورت در هر شبانه روز نصف يك هفتم زياد مىشود تا اينكه هفت شب و هفت روز تمام مىگردد . پس در آن موقع نصف - مىشود . سپس همينطور نصف يك هفتم در يك شبانه روز زياد مىشود تا اينكه روز چهاردهم ماه شود - پرشدنش با كامل شدن ماه همراه مىشود و چون ماه شروع به كاستى
هامش
( 1 ) .Tudmir Theodemir Murcie .( 2 ) . ابو اسحاق ابراهيم زرقالى ، مؤلف زيج طليطله و مخترع ( اسطرلاب مكمّل ) كه به خاطر رسالهء اسطرلاب خود در اروپا به نامArzahelمشهور شد ( ر . ك : كراچكوفسكى ، ( ترجمه ) ص 61 ) .