دين در جزيرةالعرب
آيات قرآن كريم به ارباب و آلهههاى عرب و بتها و رمزهايشان اشاره مىكند . از اين جهت ما را از بسيارى از متون ديگر بىنياز مىكند .
خداوند مىفرمايد :
« وَعَجِبُوا أَنْ جاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ وَقالَ الْكافِرُونَ هذا ساحِرٌ كَذَّابٌ أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً إِنَّ هذا لَشَيْءٌ عُجابٌ وَانْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَاصْبِرُوا عَلى آلِهَتِكُمْ إِنَّ هذا لَشَيْءٌ يُرادُ ما سَمِعْنا بِهذا فِي الْمِلَّةِ الآْخِرَةِ إِنْ هذا إِلَّا اخْتِلاقٌ » « 1 »
به شگفت آمدند كه چرا هشدار دهندهاى از ميان خودشان بر آنها فرستاده شده و كافران گفتند : « اين جادوگرى كذّاب است . آيا همهء معبودها را يك معبود كرده است ؟ واقعاً عجيب است » بزرگانشان راهى شدند و گفتند : « برويد و بر پرستش خدايانتان پايدار باشيد كه مطلوب همه اين است . ما چنين سخنى از آخرين ملت پيشين نشنيدهايم و اين جز دروغ ، چيزى نيست .
هنگامى كه ايران به خاطر استقلال عقيدتى از روم مسيحى ، دين زرتشتى ( مجوسيت ) را به عنوان دين رسمى خويش انتخاب كرد « 2 » و از آنجا كه اين دو ابر قدرت در جنگ و رقابت دائمى بودند ؛ طبيعى بود كه ايران سعى كند كه عقيدهء دو گانه پرستى را در ميان ملتها و اقوام مغلوب و تحت سلطهاش ترويج كند ، براى همين عقيدهء مجوسيّت در ميان بعضى از قبايل تميم و بحرين و عمان و يمن « 3 » منتشر شده بود و ما مىدانيم كه گبرهاى مجوس ، دو گانه پرست بودهاند و به دو إله باور داشتهاند كه جهان را اداره مىكردند : إله خير و نور كه يزدان است و إله شرّ و ظلمت كه اهريمن است .
امّا اكثر عرب در جاهليت چند گانه پرست بودند و به نيروهاى الهيّه بسيارى باور داشتهاند كه در مظاهر طبيعت جلوهگر مىشوند و به نيروهاى پنهان بسيارى عقيدهمند بودند كه در بعضى از جانوران و گياهان و حتى جمادات جلوهگر مىشدند . آنها بتها و مظاهر بسيارى را مىپرستيدند و آنها را
هامش
( 1 ) . ص ( 38 ) ، 4 - 7 .
( 2 ) . اسلام و ايران ، ج 1 ، ص 836 به بعد .
( 3 ) . تاريخالعرب قبل الاسلام ، ج 6 ص 284 و بعد از آن .