اعراب قبل از اسلام
1 - اعراب منقرض شده
شكى نيست كه شبه جزيره از قديمالايام موطن بسيارى از اقوام عرب بوده است و بعضى از آنها در اثر حوادث خاصِ آسمانى يا زمينى نابود شدهاند و اين به سبب اعراض از ذكر خدا بوده است « 1 » ؛ چنانكه در مورد قوم سبأ خداوند مىفرمايد :
« فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ . . . ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِما كَفَرُوا وَهَلْ نُجازِي إِلَّا الْكَفُورَ . . . وَظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَجَعَلْناهُمْ أَحادِيثَ وَمَزَّقْناهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ . . . » « 2 »
آنها روى گرداندند و ما نيز سيل ويرانگر را بر آنها فرستاديم . . . اين ناسپاسان را چنين جزا داديم ، آيا جز ناسپاسان را مجازات مىكنيم . . . آنها به خود ستم كردند و ما آنها را افسانهء روزگار قرار داديم و سخت پراكندهشان كرديم . . . .
شايد كه قوم عاد از همينها بودهاند كه بيش از بيست مرتبه در قرآن از آنها نام برده شده است و يا قوم ثمود كه بيش از بيست و پنج بار نامشان ذكر گرديده است .
الف ) قوم عاد
قوم عاد ، از اقوام عرب و از انسانهاى ما قبل تاريخ بودهاند كه در شبه جزيره سكونت داشتهاند و اخبار و آثارشان در طول تاريخ محو شده است . تاريخ چيزى به غير از افسانهها از آنها در حافظه خويش حفظ نكرده است و در توراتِ موجود هم ذكرى از آنها به ميان نيامده است .
آنچه كه قرآن كريم دربارهء آنها گفته ، عبارت است از اينكه قوم عاد در وادى يا صحراى احقاف سكونت داشتهاند « 3 » و اين سرزمين وادىيى است بين عمان و أرض مُهره تا حضرموت و احقاف به معناى شنهاى روان مىباشد . آنها از ذريّه كسانى بودند كه به همراه نوح از طوفان نجات يافته بودند و
هامش
( 1 ) . الميزان ، ج 16 ، ص 324 .
( 2 ) . الاحقاف ( 46 ) ، 21 .
( 3 ) . الاحقاف ( 46 ) ، 21 .