در تفسير عياشى به نقل از يكى از اصحاب امام صادق عليه السلام آمده است : « از امام عليه السلام دربارهء مصاديق اين آيه سؤال كردم . او پاسخ داد كه آنها از موالى هستند » . « 1 »
و شيخ مفيد در كتاب الجمل نقل كرده است : عمار بن ياسر در روز جمل گفت : « به خدا قسم كه تأويل اين آيه نازل نشده بود ، مگر در امروز ! » . « 2 »
اين آيه ، اوصاف كسى را كه واجب است مسلمانان از او پيروى كنند ، بيان مىكند و اين اوصاف را از نشانههاى شناخت او قرار مىدهد ؛ بنابراين آيه با موضوع ولايت مرتبط است و به همين مناسبت نازل شده است .
آيههاى ولايت و تبليغ
گويى در آيهء 55 وقت آن رسيده است كه قرآن با صفت و ويژگى خاصى به جانشين پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اشاره كند ، از اين رو مىفرمايد :
« إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ » ؛
همانا ولىّ شما ، تنها خدا و پيامبر او است و كسانى كه ايمان آورهاند ؛ همان كسانى كه نماز بر پا مىدارند و در حال ركوع زكات مىدهند .
پيش از اين اشاره كرديم كه على عليه السلام در هنگام ركوع ، حلقهء انگشترش را در مسجدالحرام به فقير داد و اين آيه در ضمن آيات سوره مائده ، قبل از غدير نازل شد تا زمينهاى براى واقعهء غدير باشد .
آيهء 67 سورهء مائده معروف به آيه تبليغ است كه مىفرمايد :
« يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ » ؛
هامش
( 1 ) . تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 327 ، حديث 136 .
( 2 ) . الجمل ، ص 366 ، تبيان ، ج 3 ، ص 555 ، مجمع البيان ، ج 3 ، ص 321 - 322 ، تفسير ، ج 15 ، ص 17 آورده است : مصداق اين آيه حضرت قائم ( عج ) و اصحابش هستند و علامه طباطبايى در الميزان ، ج 5 ، ص 390 - 400 همين قول را اختيار و تقويت كرده است .