اكمال دين و اتمام نعمت
برخى در مورد شأن نزول آيه اكمال مطالبى را بيان كردهاند كه هيچ كدام با سياق آيه جور درنمى آيد ، امّا قديمىترين كتابى كه در خصوص نزول آيهء اكمال در شأن حادثهء غدير صحبت كرده و در دسترس ما است ، كتاب سليم بن قيس هلالى عامرى ( متوفاى 80 ه . ق ) مىباشد كه آن را از ابوسعيد خدرى چنين روايت كرده است : « هنوز پيامبر صلى الله عليه و آله از روى منبر پايين نيامده بود كه آيهء :
« اليَومَ اكملتُ لكُمُ دينَكُم وَ أتمَمْتُ عَلَيكُم وَ رضيتُ لَكُمُ الاسلام ديناً » ؛
نازل شد كه رسول خدا فرمود : الله اكبر بر اكمال دين ، اتمام نعمت و رضايت پروردگار از رسالتم و بر ولايت على عليه السلام بعد از من . « 1 »
در اين هنگام حسان بن ثابت عرض كرد اى رسول خدا ، اجازه بفرماييد تا ابياتى دربارهء على بگويم : آن حضرت فرمود : با توكل به بركت خدا ، بگو .
حسّان گفت : اى بزرگان قريش ، سخن مرا در حالى كه رسول خدا شاهد است ، بشنويد : آيا ندانستيد كه محمد در زير درختچههاى غدير خم برخاست و اعلام كرد ، به اينكه جبرئيل از جانب خدا بر او نازل شد و اعلام كرد كه تو معصوم هستى و سستى پيشه مكن و آنچه را كه خداوند نازل كرده است به مردم ابلاغ كن ، كه اگر چنين نكنى و از دستور خدا سرپيچى كنى در اين صورت رسالت الهى را به آنها ابلاغ نكردهاى و از دشمنان ترسيدهاى ، پس رسول خدا برخاست و دست على را در دست راست خود گرفت و آن را بلند كرد و با صداى بلند اعلام كرد : هر كدام از شما كه من مولاى او بودم و سخنان مرا به خاطر مىسپرده و فراموش نمىكرده است ، بداند : مولاى او بعد از من على است و من فقط او را به عنوان مولاى شما معرفى مىكنم و بدان راضى هستم ، پس اى خدا ، هركسى كه دوستدار على بود ، او را دوست بدار و هركس كه دشمن على بود با او دشمن باش . و اى پروردگار ، كسانى كه او را يارى مىكنند ، يارى كن ، زيرا كه آنها امام هدايت را كه همانند ماه درخشنده است يارى مىكنند و
هامش
( 1 ) . مائده ( 5 ) ، 3 . كتاب سليم بن قيس ، ج 2 ، ص 828 ؛ الطرائف فى الطائف الطوائف ابن طاووس ، ص 35 . بحارالانوار ، ج 37 ، ص 179 امالى ، ص 214 ؛ تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 292 - 293 ؛ و سيوطى در اتقان ، ج 1 ، ص 19 ؛ الدر المنثور ، ج 2 ، ص 259 ؛ الغدير ، ج 1 ، ص 230 - 238 ؛ آيات الغدير ، ص 246 - 248 .