پس اين احتمال وجود دارد كه خداوند بخش اعظم سورهء مائده را كه امر ولايت هم در آن بوده است ، را در روز عرفه ( يا غروب آن ) بر پيامبراكرم نازل كرده باشد و آن حضرت آن را تلاوت كرده باشد ، اما بيان امر ولايت را تا غدير به تأخير انداخته باشد . در اين صورت بعيد به نظر نمىرسد كه مقصود بعضى از روايات كه مىگويد : اين آيه در غدير نازل شده است ، تلاوت اين آيه به وسيلهء پيامبراكرم صلى الله عليه و آله باشد و درصدد بيان شأن نزول ايه بودهاند و بدين جهت گفتهاند كه اين آيه در روز غدير نازل شده است ، بنابراين هيچ منافاتى بين اين دو دسته از اخبار نيست . « 1 »
در غدير خم
براى مطالعه تحقيقى و تفصيلى جريان غدير بايد به كتاب الغدير علامه امينى مراجعه كرد و در اين جا به اختصار به بعضى از مطالب اشاره مىكنيم . در كتاب احتجاج از امام باقر عليه السلام روايت شده است :
« هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه و آله به غدير خم كه در سه مايلى جحفه قرار دارد ، رسيد « 2 » ؛ جبرئيل وقتى كه مقدارى از روز گذشته بود بر آن حضرت نازل شد و فرمود : « يا ايها الرسول بلغ ما انزل اليك من ربك » و او را به انجام اين دستور الهى بسيار ترغيب كرد . به دنبال آن پيامبر دستور داد كه پيشافتادگان برگردند و عقبماندگان پيش بيايند و در آن منطقه جمع شوند تا على عليه السلام را به عنوان جانشين خود معرفى كند و آنچه را كه خداوند دربارهء على عليه السلام نازل كرده است ، به آنها ابلاغ كند و خداوند به آن حضرت خبر داده بود كه او را از شر مردم در امان نگه مىدارد .
وقتى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله دستور اجتماع مردم را داد ، اوايل كاروان به جحفه رسيده بود كه آن حضرت دستور داد تا بازگردند و افراد در همان جا منتظر ماندند تا دنبالهء كاروان از راه برسد . به دستور جبرئيل آن حضرت كمى به سمت راست مسير متمايل شد و در كنار مسجد الغدير مستقر شد .
هامش
( 1 ) . الميزان ، ج 5 ، ص 196 - 197 .
( 2 ) . در معجم البلدان ، ج 2 ، ص 389 آمده است : خم منطقهاى بين مكه و مدينه و در نزديكى جحفه است و در ج 4 ، ص 188 گفته است : غدير خم بين مكه و مدينه قرار دارد و تا جحفه دو مايل فاصله دارد ، و در ج 2 ، ص 111 در ذيل مادهء جحفه آورده است : بين جحفه و غدير خم دو مايل راه است و جحفه در چهار منزلى مكه و در شش منزلى مدينه قرار دارد و بر حسب اطلاعات نقشههاى وزارت كشور عربستان سعودى و مجلهء ميقات ، ش 6 ، ص 387 ، فاصلهء مكه تا فرودگاه رابغ البحر 180 كيلومتر است و از آنجا تا جحفه 9 كيلومتر است كه در اين صورت فاصلهء مكه تا غدير خم در حدود 185 كيلومتر است .