اى مردم ! آنچه را كه براى شما بيان مىكنم ، خوب گوش كنيد ؛ زيرا ممكن است كه بعد از اين سال و در چنين جايگاهى در ميان شما نباشم .
اى مردم ! خون و آبروى شما بر همديگر حرام است تا وقتى كه خداى متعال را ملاقات كنيد ، چنانكه امروز و در اين مكان خون و آبروى شما بر همديگر حرام است . آيا پيام الهى را ابلاغ كردم ؟ . . . خدايا تو شاهد باش كه دستور تو را ابلاغ كردم .
هركسى كه امانتى نزد خود دارد ، بايد آن را به صاحبش برگرداند و رباهاى معين شده در جاهليت را باطل اعلام مىكنم و اولين ربايى كه آن را باطل اعلام مىكنم ، رباهاى متعلق به عباس بن عبدالمطلب است . خونهاى ريخته شده در زمان جاهليت را باطل اعلام مىكنم ، اولين خونى كه آن را باطل اعلام مىكنم « 1 » ، خون ابن ربيعة بن الحارث ( فرزند عبدالمطلب ) است كه دوران شيرخوارگىاش را در قبيلهء بنى سعد مىگذرانيد و عدهاى از طايفه هذيل او را به قتل رساندند . و همانا تمامى افتخارات جاهليت را باطل اعلام مىكنم به جز پردهدارى كعبه و آبرسانى به حجاج . . .
به درستى كه زمان به همان هيأتى كه در آن روز خداوند آسمانها و زمين را آفريد ، دور مىزند و « تعداد ماهها نزد خداوند از روزى كه آسمانها و زمين را آفريده ، در كتاب علم خدا ، دوازده ماه است . از اين دوازده ماه چهارماه ، ماه حرام است . » « 2 » كه سه تا پشت سر هم قرار دارند و يكى منفرد است . آنها عبارتند از ماههاى ذىالقعده ، ذىالحجه و محرم و ماه رجبى كه بين ماههاى جمادى و شعبان قرار دارد .
آيا پيام الهى را ابلاغ كردم ؟ . . . خدايا تو شاهد باش . اى مردم ! زنان شما بر شما حقى دارند و شما هم بر آنها حقى داريد . حق شما بر آنها اين است كه ناموس شما را حفظ كنند و بدون اجازهء شما كسى را كه دوست نداريد به منزل راه ندهند و مرتكب فحشا نشوند . اگر اين كارها را مرتكب شدند ، خداوند به شما اجازه داده است كه از آنها كنارهگيرى كنيد و آنها را در خوابگاههايشان تنها بگذاريد . . . پس اگر از كارهاى زشت خود دست كشيدند و از شما اطاعت كردند ، بر شماست كه طبق عرف نفقهء آنها را بدهيد . همانا بدانيد كه آنها را به مثابهء امانت الهى در اختيار گرفتهايد و بر طبق
هامش
( 1 ) . تحف العقول ، ص 29 ، بحارالانوار ، ج 21 ، ص 405 ؛ مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 1102 .
( 2 ) . توبه ( 9 ) ، 36 .