در سال هشتم هجرى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله مكه را فتح كرد ، مشركان را از به جاى آوردن اعمال حج در آن سال منع نكرد . آنها در آن سال همراه مسلمانان حج به جاى آوردند و آن حضرت صلى الله عليه و آله به ايشان اجازه داد كه حج را با همان آداب و رسوم جاهليت به جاى آورند . از جمله رسومات آنها اين بود كه :
برخى با بدن عريان طواف مىكردند و ماههاى حرام را جابجا مىنمودند و در مزدلفه وقوف مىكردند .
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله وقتى كه تصميم به حج گرفت از اينكه صداى تلبيه براى غير خدا بشنود و يا افراد عريان را در طواف ببيند ، كراهت داشت . « 1 »
پس از آنكه آيات اول سورهء برائت نازل شد ، پيامبر صلى الله عليه و آله آنها را به ابوبكر داد تا به مكه برود و در روز قربانى در مقابل مشركان قرائت كند ، ولى بعد از آنكه ابوبكر از مدينه خارج شد ، جبرئيل بر رسول خدا صلى الله عليه و آله نازل شد و فرمود : اى محمد ، اين كار را جز يكى از اهل بيت تو نبايد انجام دهد . « 2 »
اين مطلب را قمى به همين صورت با سند خود از امام صادق عليه السلام روايت كرده است و حال آن كه عياشى كه از معاصرين وى بوده است ، در تفسير خود ، از پدرش امام باقر عليه السلام روايت كرده است :
رسول خدا صلى الله عليه و آله ابوبكر را با آيات سورهء برائت نفرستاد ، بلكه او را براى سرپرستى حجاج در ايام موسم حج منصوب كرد و بعد از آن كه ابوبكر از مدينه خارج شد ، آن حضرت صلى الله عليه و آله به على عليه السلام فرمود :
همانا اين كار را كسى نمىتواند انجام دهد ؛ مگر من يا تو . سپس على عليه السلام را فرستاد . « 3 »
همين روايت مطابق با اخبارى است كه واقدى آن را به تفصيل چنين آورده است : رسول خدا صلى الله عليه و آله بيست شتر را با آويختن نعلين به گردن آنها نشاندار كرد و سپس با دست خودش سمت راست آنها را با خون آغشته كرد و ناجية بن جندب أسلمى را مسئول حفاظت و هدايت آنها كرد . آنگاه ابوبكر را به عنوان اميرالحاج منصوب كرد و به وى فرمود : با مشركان مخالفت بورزد و در روز عرفه كوچ نكند تا خورشيد غروب كند . ابوبكر نيت حج إفراد كرده بود و همراه او سيصد نفر از اهل مدينه كه همگى نيرومند بودند ، خارج شدند و از جملهء اين افراد ، عبدالرحمن بن عوف بود كه پنج شتر براى قربانى
هامش
( 1 ) . تفسير قمى ، ج 1 ، ص 281 ؛ تفسير فرات كوفى ، ص 161 ، ح 203 از ابن عباس .
( 2 ) . تفسير قمى ، ج 1 ، ص 281 - 282 . و اين جريان در اول ذى العقده بوده است ، زيرا مراسم حج در آن سال به واسطهء نسىء در ماه ذى العقده بوده است .
( 3 ) . تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 74 . مثل همين در خبر ابن عباس ، در تفسير فرات ، ص 161 آمده است .