« الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَةَ جَلْدَةٍ . . . » ؛
به هر يك از زن و مرد زناكار صد ضربهء شلاق بزنيد . . .
قمى در تفسير خود مىنويسد : اين آيه ، ناسخ آيهاى است كه مىفرمايد :
« وَ اللَّاتِي يَأْتِينَ الْفاحِشَةَ مِنْ نِسائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّى يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا » « 1 » ؛
و از زنان شما ، كسانى كه مرتكب زنا مىشوند ، چهار تن از ميان خود بر آنان گواه گيريد ؛ پس اگر شهادت دادند ، آنان را در خانهها نگاه داريد تا مرگشان فرا رسد يا خدا راهى براى آنان قرار دهد .
چنين به نظر مىرسد كه منظور وى از نسخ ، مطلبى باشد كه در كافى با سند وى از امام باقر عليه السلام روايت شده است كه فرمود : سورهء نور بعد از سورهء نساء نازل شده كه در آن آمده است : « وَ اللَّاتِي يَأْتِينَ الْفاحِشَةَ » تا آنجا كه مىفرمايد : « أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا » ؛ كه سبيل همان است كه خداى تعالى فرموده است : « الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما . . . » « 2 »
با بررسىهاى متعدد به خبرى دربارهء سبب نزول سوره يا آيهاى از اين سوره دست نيافتيم و تنها در مورد آيهء :
« الزَّانِي لا يَنْكِحُ إِلَّا زانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَ الزَّانِيَةُ لا يَنْكِحُها إِلَّا زانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَ حُرِّمَ ذلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ « 3 » » ؛
مرد زناكار ، جز زن زناكار يا مشرك را به همسرى نگيرد و زن زناكار را جز مرد زناكار يا مشرك به زنى نگيرد و بر مؤمنان اين حرام گرديده است .
مرحوم قمى در تفسير خود مىنويسد : اين آيه در مورد : ساره ، حنتمه و رباب نازل شده است كه در مكه مشهور به زناكارى بودند و خداوند ازدواج با آنها را حرام كرد . « 4 »
و شيخ طوسى در تبيان از امام باقر عليه السلام روايت كرده است : اين آيه در مورد زنانى نازل شده است
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) ، 15 و خبر در تفسير قمى ، ج 2 ، ص 95 آمده است .
( 2 ) . از كافى در الميزان ، ج 15 ، ص 83 .
( 3 ) . نور ( 24 ) ، 3 .
( 4 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 95 - 96 .