اعراب بازگردند و از اخبار شما جويا شوند و اگر در ميان شما باشند جز عدهء كمى به جنگ نپردازند .
به طور يقين زندگى رسول خدا براى شما و آنان كه به خدا و روز قيامت اميد دارند ، و خدا را بسيار ياد مىكنند ، سرمشق نيكويى است .
مؤمنان با ديدن احزاب گفتند : « اين همان است كه خدا و رسولش به ما وعده دادهاند و خدا و رسولش راست گفتهاند . » و اين امر جز بر ايمان و تسليمشان نيفزود .
در ميان مؤمنان مردمانى هستند كه بر پيمان با خدا صادقانه وفادار ماندند بعضى پيمان خود را به آخر رساندند و عدهاى در انتظارند . هرگز تغيير و تبديلى در عهد و پيمان خود ندادهاند .
تا خدا پاداش صدق راستگويان را بدهد و اگر بخواهد منافقان را عذاب كند يا توبهء آنها را بپذيرد ؛ زيرا خداوند آمرزندهء مهربان است .
خداوند كافران را خشمناك و نااميد بازگرداند . خداوند مؤمنان را از جنگ بى نياز كرد .
خداوند مقتدر و نيرومند است . »
تلاش براى ايجاد اختلاف در ميان مشركان
قاضى نُعمان مصرى مىنويسد : مسلمانان در فشار سختى واقع شدند ، به طورى كه خداوند آنها را چنين توصيف مىكند :
« إْذجاؤوكم من فوقكم و مِنْ أسفل منكم و اذ زاغت الأبصارُ و بَلَغَتِ القلوبُ الحناجر و تظنّونَ باللّهِ الظنونا * هنالك ابتُلى المؤمنون و زُلزلوا زلزالًا شديداً * واذ يقول المنافقون و الذين فى قلوبهم مرضٌ ما وعَدَنا اللّه و رسولُه إلّاغروراً » « 1 » ؛
آنگاه كه از بالا و پايين بر شما حمله بردند و آندم كه چشمها خيره شد و جانها به گلو رسيد و گمانهاى گوناگونى به خدا برديد . در آنجا مؤمنان آزمايش شدند
هامش
( 1 ) . احزاب ( 33 ) ، 10 - 12 .