حمزه در طرف جنوب شرقى جَبلُ الرماة ، مورد اصابت قرار گرفت و در همان جا افتاد و شهيد شد و در همان جا دفن گرديد . « 1 »
شهادت حنظله ، غَسيل الملائكه
حنظله بن ابى عامر در كنار حمزه به شهادت رسيد . قمى درباره او مىنويسد :
پس از شروع درگيرى و شكست اوليهء مشركان ، حنظله ، ابوسفيان را ديد كه بر اسبى سوار است .
پس بر او حملهور شد و ضربهاى به پاى اسب او وارد كرد و آن را پىكرد . ابوسُفيان بر زمين افتاد و فرار كرد در حالى كه فرياد مىكشيد : اى جماعت قريش ، مرا در يابيد . فردى از مشركان متعّرض حنظله شد و ضربهاى بر وى وارد كرد . با وجود اين ضربه ، حنظله به سوى ضارب پيش رفت و با ضربهاى او را به قتل رساند . آنگاه حنظله در ميان حمزه و عمرو بن جَموع و عبدالله بن حرام ( پدر جابر ) و جماعتى از انصار بر زمين افتاد . رسولالله صلى الله عليه و آله دربارهء او فرمود : ملائكه را ديدم كه حنظله را بين زمين و آسمان غسل مىدهند ! لذا حنظله ، غسيل الملائكه ناميده شد . « 2 »
نمونهاى از ايثار و فداكارى
عمرو بن جموع از اوّلين كسانى بود كه بعد از پراكنده شدن مسلمانان زخمى شد . او شجاعانه مىجنگيد و مىگفت : به خدا قسم ، من مشتاق بهشت هستم . پسرش نيز در كنار وى جهاد مىكرد تا هر دو شهيد شدند .
عبداللّه بن حَجْش يك روز قبل از احُد به رسولاللّه صلى الله عليه و آله گفته بود : اى رسول خدا ، من به درگاه خداى عزوجّل دعا كرده و گفتهام : خدايا ، تو را قسم مىدهم ، مقدرّ بفرما كه فردا به هنگامى كه با دشمن روبهرو مىشويم ، آنها مرا بكشند و مرا ذبح كنند و سپس مُثلهام كنند ! آنگاه در جهان ديگر با اين وضع تو را ملاقات كنم . و تو از من سؤال كنى : در چه راهى اينگونه شدهاى ؟ من بگويم : در راه تو !
هامش
( 1 ) . مغازى واقدى ، ج 1 ، ص 274 ؛ تفسير قمى ، ج 1 ، ص 116 ؛ تاريخ ارشاد ، ج 1 ، ص 83 ؛ اعلام الورى ، ج 1 ، ص 181 ؛ مناقب آل ابىطالب ، ج 1 ، ص 192 - 193 .
( 2 ) . تفسير قمى ، ج 1 ، ص 118 ؛ كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 159 ، ح 445 ؛ سيرهء ابن هشام ، ج 3 ، ص 79 ؛ مغازى واقدى ، ج 1 ، ص 264 - 274 ؛ اعلام الورى ، ج 1 ، ص 182 .