من آوردن نام او را در اين حديث چيزى جز اشتباه بعضى از راويان نمىدانم ، بلكه درست اين است كه اسماء مذكور در اين حديث كه در ازدواج فاطمه عليها السلام شركت داشت ، أسماءِ بنت يزيد بن سكن انصارى بوده است . وى احاديثى را هم از نبى اكرم صلى الله عليه و آله روايت كرده است و شهر بن حوشب و بعضى ديگر از تابعين از او روايت كردهاند . « 1 »
إربلى حديث را از او در كشف الغمة نقل كرده است و نوشته است : از كتاب الذرية الطاهره تأليف أبى بشر بن حّماد انصارى دولابى با سندى از اسماء بنت عميس نقل شده است كه على عليه السلام زرهاش را پيش يك يهودى به گِرو گذاشت و با پول آن وليمه داد
اسماء مىگويد : من فاطمه عليها السلام را در حالى براى على عليه السلام آماده مىكردم كه فرش و بالشهاى آنها از ليف خرما بود !
سپس در تعليقهء آن نوشته است : چنان كه مشاهده مىكنيد روايات بسيارى دلالت بر دارند بر اين كه اسماء بنت عميس در شب زفاف فاطمه عليها السلام حاضر بوده است ! اين در حالى است كه اسماء به همراه شوهرش در حبشه به سر مىبرده است و همراه همسرش در سال هفتم هجرى به مدينه بازگشتند و لذا در زمان زفاف فاطمه در مدينه نبوده است ؛ زيرا زفاف در ذى الحجّه سال دوم بوده است و زنى كه شاهد زفاف بوده ، خواهرش سلمى بنت عميس ، همسر حمزة بن عبدالمطلب بوده است ، لكن أسماء نزد راويان حديث از خواهرش مشهورتر بوده است . لذا از او روايت كردهاند يا اينكه يك راوى اشتباه كرده است و بقيه از او پيروى كردهاند ! « 2 »
اما جا دارد بگوييم كه أسماء بنت سكن و سلمى بنت عميس ، هر دو حاضر بودهاند و توجيه إربلى با آنچه كه از قول اسماء گذشت به ذهن نزديكتر است . او در جواب رسول اللّه صلى الله عليه و آله گفت : « هر زن جوانى در شب زفاف به يكى از زنان نزديك خويش احتياج دارد » . « 3 » و سلمى ، همسر حمزه از نزديكان زهرا بوده است ؛ ولى اسماء دختر سكن انصارى چنين قرابتى نداشته است .
لكن محقق بحارالانوار ، مرحوم ربّانى شيرازى ، توجيه گنجى شافعى را ترجيح داده است ؛ « 4 » زيرا
هامش
( 1 ) . كفاية الطالب ، ص 307 ؛ كشف الغمه ، ج 1 ، ص 372 .
( 2 ) . كشف الغمه ، ج 1 ، ص 366 - 367 .
( 3 ) . همان ، ج 1 ، ص 351 .
( 4 ) . بحارالانوار ، ج 43 ، ص 182 .