وى در ادامه اضافه مىكند : حمزة بن عبداللمطلّب شير خدا و رسولش و عموى رسول اللّه صلى الله عليه و آله و زيد بن حارثه ، آزاد كردهء رسول خدا صلى الله عليه و آله با هم برادر بودند و در روز احد كه جنگ شروع شد و حمزه احتمال داد كه حادثهاى برايش پيش آيد ، به زيد وصيت كرد . و جعفر بن ابىطالب ، « 1 » ذوالجناحين الطّيار فى الجنّه ( صاحب دو بالى ك به وسيلهء آنها در بهشت پرواز مىكند ) و معاذ بن جبل باهم برادر بودند و ابوبكر صدّيق ابن أبى قحافه با خارجة بن زهير خزرجى و عمر بن خطاب با عِبان بن مالك خزرجى و عثمان بن عفّان با أوس بن ثابت بن منذر خزرجى و زبير بن عوّام با سلمة بن سلامة و طلحة بن عبيداللّه با كعب بن مالك و عبدالرحمان بن عوف با سعد بن ربيع خزرجى وابو عبيدة بن الجرّاح با سعد بن مُعاذ و مُصعب بن عمير بن هاشم مخزومى با ابوايوب انصارى خزرجى و عمار بن ياسر هم پيمان بنى مخزوم با حذيفه بن يمان از هم پيمانان خزرج و ابوذر غفارى با منذر بن عمرو خزرجى و سلمان فارسى با ابوالدرداء عويمر و بلال ، مؤذّن رسول اللّه صلى الله عليه و آله با ابو رويحه خثعمى عقد برادرى بستند . اينها كسانى بودند كه رسول اللّه صلى الله عليه و آله بين آنها عقد برادرى بسته و نامهايشان براى ما نقل شده است . « 2 »
مقريزى در إمتاع الأسماع از ابن جوزى نقل كرده است : تمام كسانى را كه رسول اللّه صلى الله عليه و آله بين آنها پيمان برادرى بسته بود آمارگيرى كردم كه 186 نفر بودند . و گفته شده است كه 90 نفر بودهاند كه 45 نفر از انصار و 45 نفر از مهاجرين را شامل مىشده است . گفته شده است كه پنجاه نفر از هر طرف با هم پيمان برادرى بسته بودند . و بنابر قولى هيچ كدام از مهاجرين باقى نمانده بودند ، مگر اينكه با يكى از انصار پيمان برادرى بسته بودند . پيمان برادرى بين مهاجرين و انصار پنج ماه پس از ورود آن حضرت و بنا بر قولى هفت ماه پس از آن صورت گرفت و بعد از جنگ بدر ، ارث بردن به واسطهء اين برادرى نسخ شد . « 3 »
هامش
( 1 ) . اگر گفته شود اين پيمان پس از بازگشت جعفر از هجرت حبشه و در سال هفتم هجرت بوده است ، در اين صورت با وجود حمزه كه در جنگ احد در نيمهء سال سوم هجرت شهيد شده است سازگار نخواهد بود ! مگر اين كه بگوييم پيامبر صلى الله عليه و آله به خاطر احترام به جعفر بن ابى طالب ، غياباً يكى را به برادرى وى برگزيده است .
( 2 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 2 ، ص 151 - 153 .
( 3 ) . امتاع الاسماع مقريزى ، ص 34 . وى حديثى را از ابن عباس از رسول اللّه صلى الله عليه و آله روايت كرده است كه به على عليه السلام فرمود : تو برادر و صاحب من هستى ؛ چنانكه احمد در مسند ، ج 1 ، ص 230 و ابن عبدالبّر در الاستيعاب ، ج 2 ، ص 460 و متقى هندى در كنز العمال ، ج 6 ، ص 391 آن را آوردهاند و در الغدير ، ج 3 ، ص 116 هم آمده است .