به غير از فرزندان كوچكى كه همراه آنها رفتند يا اولادى كه در آنجا متولد شدند - هشتاد و سه مرد بودند ، در صورتى كه عمار بن ياسر را هم از آنها بدانيم ، در حالى كه حضور او مشكوك است . « 1 »
بنابراين ابن اسحاق در اين شمارش به افراد هجرت دوم به حبشه نظر دارد كه تحت سرپرستى جعفربن ابىطالب بودند . شايد وى در رقمى كه اعلام كرده ( 83 مرد ) افراد هجرت اوّل و دوم را با هم جمع كرده است . اين در حالى است كه يعقوبى تنها تعداد افراد هجرت دوم را كه ذكر كرده و گفته است كه هفتاد نفر بودهاند و ممكن است ابن اسحاق اطفال و زنان را در اين شمارش استثنا نكرده است .
همچنين قمى در تفسيرش گفته است : هنگامى كه قريشيان به اذيت و آزار مسلمانان شدت بخشيدند ، رسول الله صلى الله عليه و آله به اصحابش دستور داد كه به حبشه مهاجرت كنند و به جعفر بن ابىطالب فرمود كه سرپرستى آنها را بر عهده بگيرد . به دنبال آن جعفر به همراه هفتاد نفر از مسلمانان سوار كشتى شدند و به حبشه مهاجرت كردند . « 2 »
نامهء رسول اكرم صلى الله عليه و آله به نجاشى
مرحوم طبرسى در إعلام الورى از حافظ حسكانى از ابن اسحاق و همچنين طبرى از ابن اسحاق نقل مىكنند : « رسول الله صلى الله عليه و آله براى رسيدگى به امور جعفر بن ابىطالب و همراهانش عمرو بن اميّه ضمرى را همراه نامهاى به سوى نجاشى فرستاد . » « 3 »
در اين نامه به اكرام و احترام به جعفر و همراهانش سفارش شده است و مناسب اين است كه در ابتداى هجرت به همراه جعفر و يا به هنگام خروج عمرو عاص از مكه كه از سوى مشركان مأمور اذيت و آزار جعفر و يارانش شده بود ، به سوى نجاشى فرستاده شده باشد .
عمر و عاص مىگويد : « هنگامى كه از جنگ احزاب برگشتيم ، پادشاه حبشه رفتيم و به خدا قسم كه عمروبن اميّه ضمرى را نزد وى ديديم و او قاصد رسول الله صلى الله عليه و آله بود كه براى رسيدگى به امور جعفر و اصحابش به حبشه آمده بود . »
هامش
( 1 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 1 ، ص 354 - 355 .
( 2 ) . تفسير قمى ، ج 1 ، ص 176 .
( 3 ) . إعلام الورى ، ج 1 : ص 118 - 119 ، مستدرك حاكم ، ج 2 ، ص 623 - 624 ، تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 652 - 653 .