« إقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ »
بود . سپس جبرئيل به مدت زيادى نزد رسولالله صلى الله عليه و آله نيامد ، به طورى كه خديجه گفت : شايد كه خدايت تو را رها كرده است و ديگر پيام آورى بر تو نمىفرستد ! پس از آن خداوند اين آيه را نازل كرد
« ما ودَّعَك ربُّكَ وَ ما قَلىَ » « 1 » ؛
پروردگارت هيچ گاه تو را وانگذاشته و بر تو خشم نگرفته است .
كلينى با سند خود از امام صادق روايت مىكند كه فرمود : « اوّلين چيزى كه بر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نازل شد : « بِسْم الله الرحمن الرحيم إقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ » بود و آخرين چيزى كه بر پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نازل شد : « اذا جاء نصراللّهِ » بود « 2 » و صدوق هم اين را روايت كرده است . « 3 »
تمام اخبارى است كه از طريق اهل بيت در مورد اولين سورهاى كه بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شده ؛ مقيّد به ابتداى بعثت نيست ، مگر خبر اوّل كه از تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام نقل شد .
اين تفسير داراى مطالبى است كه چندان مفهوم نيست ، بلكه انكار مىشود و حتى بعضى نسبت چنين تفسيرى به امام عليه السلام را به شدت مورد طعنه و ترديد قرار دادهاند . لكن وجود چنين مطالبى در اين كتاب حداكثر اين را اثبات مىكند كه راوى در محضر امام عليه السلام حاضر مىشده است و از او سؤالهايى در مورد تفسير قرآن مىپرسيده است و بعد از مراجعه به منزل خود آنها را به صورت نقل به معنا و همانطور كه فهميده بود ، به نگارش در مىآورده است .
اخبار مربوط به نماز
تحت عنوان « علىٌ عند النَّبى » از ابن ابىالحديد مطالبى نقل شد كه تتمهء آن چنين است : « در سنّ على عليه السلام به هنگام بعثت نبى اكرم صلى الله عليه و آله اختلاف شده است و در اين هنگام پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله چهل ساله بود . مشهورترين نظر اين است كه او در اين هنگام ده ساله بوده است و استاد ما شيخ ابوالقاسم و برخى
هامش
( 1 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 428 .
( 2 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 628 .
( 3 ) . عيون اخبارالرضا ، ج 2 ، ص 6 .