پس اگر از كارهاى زشت خويش دست كشيدند و از شما فرمانبردارى كردند ، بايد نفقهء آنها را بر طبق معمول و متعارف بدهيد . شما آنها را به عنوان امانت الهى در دست گرفتهايد و بر طبق كتاب خدا آنها را بر خويش حلال كردهايد . پس در مورد زنان از خدا بترسيد و به خير و نيكى دربارهء آنها رفتار و سفارش كنيد . » « 1 »
دولت فارس به هنگام ظهور اسلام
معروف اين است كه بعثت رسول اكرم صلى الله عليه و آله در سال 611 م . مصادف با دوران حكومت خسروپرويز ( 590 - 628 م . ) بوده است . در همين دوران رسول اكرم صلى الله عليه و آله از مكه مكّرمه به سوى مدينهء منّوره ( 622 م . ) مهاجرت كرد كه مبدأ تاريخ هجرى قمرى و شمسى قرار گرفت .
در آن ايام قسمت اعظم از جهان متمدن تحت سيطرهء دو دولت بزرگ و قدرتمند بود . اين دو دولت ، مدتهاى مديدى در جنگ با هم به سر مىبردند و هر كدام مىخواست كه بر تمام جهان سيطره پيدا كند . اين جنگها از زمان سلطان انوشيروان ( 531 - 589 م . ) تا دوران خسروپرويز ؛ يعنى بيشتر از بيست و چهار سال طول كشيد ، و خسارتهاى فراوان و هزينههاى بسيار ، باعث شد كه دولت ساسانى متحمل ضرر و زيان سنگينى شود ، به طورى كه جز يك قدرت توخالى و ترسناك چيزى از آن باقى نمانده بود .
ما براى اين كه وضعيت مردم ايران را در سايهء زمامدارى ساسانيان از جنبههاى مختلف بررسى كنيم ، بايستى كه بر اوضاع حكومتهاى پس از انوشيروان تا زمان ورود مسلمانان مطلّع شويم .
تمدن ايرانى
بزرگترين ايرادى كه بر حكومت آن زمان وارد مىشود ، اين است كه يك حكومتِ ديكتاتورى مطلق و فردى بوده است .
پادشاهان ساسانى داراى ابهت و خودنمايى زيادى بودند و تخت و تاج ساسانى و جمال و بهاى
هامش
( 1 ) . تحفالعقول ، ص 30 و براى تفصيل بيشتر نگاه كنيد به المرأة فىالشعرالجاهلى ، على الهاشمى ؛ القيان و الغنا فى الشعرالجاهلى ، ناصرالدين الأسد ؛ المرأة فىالجاهلية و الاسلام ، فصلنامهء رسالةالثقلين ، يوسفى غروى ، و جداگانه نيز منتشر شده است .