شهرى پرجمعيت ، نقش داشته كه با رشد و توسعه ، استمرار پيدا كرده است ؛ تاريخ آغاز بناى آن ، در هالهاى از ابهام قرار دارد ؛ همچنانكه اطلاعات مربوط به آن ، ناچيز و اندك است . شايد عضدالدوله در سال 369 ه . ق / 980 م ، دستور ساخت آن و نيز ساخت مرقد امام حسين ( ع ) را داده است ؛ همانطوركه ابن اثير مىگويد : « عضد الدوله در سال 369 ه . ق / 980 م ، شروع به . . . نمود و همين اقدامات را براى بارگاه امام على و امام حسين ( عليهماالسلام ) انجام داد » . « 1 »
گويا دو عمارت مربوط به مرقد اميرمؤمنان و مرقد فرزند بزرگوارش ، امام حسين ( عليهماالسلام ) ، در نيمه دوم سال 371 هجرى به بهرهبردارى رسيده و عمليات ساخت آنها تكميل شده است . عضدالدوله در روز دوشنبه ، 26 جمادىالاولى ، به زيارت بارگاه اميرمؤمنان ( ع ) رفت تا افزونبر زيارت ، از روند ساختوساز آن عمارت و نيز نيازمندىهاى آن ، باخبر گردد و نياز مجاوران مرقد مطهر آن حضرت ( ع ) را فراهم نمايد تا مجاورت بارگاه آن امام همامرنگ و شكل ديگرى به خود بگيرد و به مرور زمان به شهرى آباد تبديل گردد . ابنطاووس در كتاب « الفرحة » ، به نقل از دست نوشته سيد على بن عرام الحسينى ( 670 ه . ق / 1272 م يا 671 ه . ق / 1273 م ) مطلبى را در اينباره نقل مىكند و مىگويد :
يحيى بن عليان ، متولى و خزانهدار مرقد مولا على بن ابىطالب ( ع ) نقل مىكند كه پشت جلد كتابى ، مطلبى را با خط جدش ، شيخ ابى عبداللّه محمد بن السرى ، مشهور به ابن برسى ( رحمه الله ) ، مجاور بارگاه نجف اشرف كه درود و سلام خداوند بر صاحب آن بارگاه باد ، پيدا كرده است كه ايشان در آن دست نوشته ، چنين گفته است : عضدالدوله ، دو مرقد مطهر نجف اشرف و كربلاى معلّا را در ماه جمادىالاولى سال 371 هجرى ، زيارت كرد . او وارد بارگاه مطهر امام حسين ( ع ) شد . . . و در 25 جمادىالاولى سال 371 هجرى ، راهى كوفه گرديد و از آن شهر بازديد نمود . سپس در دومين
هامش
( 1 ) . الكامل في التاريخ ، ج 8 ، ص 705 .