رسيده است » ؛ چراكه آن كسى كه در اين تاريخ به شهادت رسيده است ، يحيى بن حسين ، ملقب به ذي الدمعة است كه شهادت ايشان ( ع ) سر و صداى زيادى به وجود آورد و شاعران زيادى در رثاى او شعر سرودند ؛ مانند « ابن رومى » كه قصيده طولانى براى او سروده . « 1 » همچنين ابن اثير ، در « الكامل فى التاريخ » ، به قتل رسيدن و قيامش در كوفه را در زمان المستعين ذكر كرده است . « 2 »
او هيچ ارتباطى با قبر يا ضريح اميرمؤمنان ( ع ) ندارد . اما بناى عمر بن يحيى دوم ، در دهه چهارم هجرى ، يعنى پس از گذشت نيم قرن يا بيشتر از بناى محمد بن زيد داعى و بعد از بناى ابوالهيجاء ، ساخته شده است ؛ همانگونه كه بدان اشاره شد . بناى عمر بن يحيى ، قبل از بناى محمد بن زيد ، ابوالهيجاء ، نبوده است ؛ همچنانكه دكتر حسن حكيم و خانم دكتر سعاد ماهر ، اين مطلب را ذكر كردهاند .
شيخ محمدحسين حرزالدين ، در كتاب « تاريخ النجف الاشرف » ، اعتراف كرده است كه اين بنا به سال 338 هجرى برمىگردد . همچنين مىگويد :
خداوند سيد ابوعلى ، عمر بن يحيى را با دو فضيلت ، متمايز گردانيده است : يكى فضيلت بناى گنبد جدش اميرمؤمنان على ( ع ) و ديگرى ( فضيلت برگرداندن حجرالاسود ، به مكان خودش ؛ بهگونهاى كه بين خليفه عباسى ، المطيع لدين الله و قرمطىها وساطت كرد ، تا اينكه به خواسته او درباره بازگرداندن حجرالاسود ، پاسخ دادند . سپس حجرالاسود را به كوفه آوردند و آن را به ستون هفتم از ستونهاى مسجد جامع آنجا ، آويزان كردند ؛ قبل از آنكه آن را به بيتالله الحرام بازگردانند . اين نكته براى تأييد روايت اميرمؤمنان ( ع ) مىباشد كه ايشان ( ع ) روزى در كوفه فرمود : « لابدّ ان يسلب الحجر الاسود ويعلق في هذه السارية » ؛ « حتماً حجرالاسود غارت خواهد
هامش
( 1 ) . ر . ك : المقاتل الطالبيين ، صص 506 - 521 .
( 2 ) . ر . ك : الكامل في التاريخ ، ج 7 ، ص 116 .