على » ، درباره پيشتازى ابنحوقل ، در رابطه با سخن گفتن از بناى ابوالهيجاء و آنچه را از كتاب ابنحوقل ، « صورة الارض » ، صفحه 240 ، در اينباره نقل نموده ، اضافه كرده است . همچنانكه بنده نيز در صفحات پيشين به ذكر اين موضوع پرداختم . من اين عبارت را به نقل از ابنحوقل ، درباره اين موضوع مىآورم :
ابوالهيجاء عبدالله بن حمدان ، اين مكان مقدس را زيارت نمود و روى آن استحكامات بلند و محكمى قرار داد . روى قبر مبارك امام على ( ع ) يك گنبد ، داراى ستونهاى بلندى ساخت كه از هر سمت ، درهايى داشت . آن گنبد را با پوششهاى فاخر پوشاند و با حصيرهاى گرانبهاى سامانى ، فرش كرد . در اين مكان ، بيشتر فرزندان او ( ابوالهيجاء ) دفن شدهاند . سادات آل ابىطالب ، خارج از اين گنبد ، دفن شدهاند . در اين ناحيه و در قسمت پايين استحكامات بزرگ ، تربتهاى آل ابىطالب قرار داده شده است .
گويا شيخ محمد حسين حرزالدين درباره مشخص كردن زمان اين بنا ، در سال 317 ه . ق / 929 م ، دچار اشتباه شده است . در آن سال ، ابوالهيجاء در بغداد بود و در سالى كه ذكر شد ، ابوالهيجاء به قتل رسيد ؛ همانگونه كه پيشتر گفتيم . مسائل خلافت در آن سال ، بسيار نابسامان بود .
تصور مىكنم محمدجواد فخرالدين نيز در كتاب « تاريخ النجف حتي نهاية العصر العباسي » ، در ارزيابى تاريخ آن ، دچار اشتباه شده باشد . « 1 » او زمان ساخت اين بنا را در ربع اول قرن چهارم هجرى ممكن مىداند . چراكه برخى از منابع به اين موضوع اشاره كردهاند ، بهگونهاى كه اين رويداد در رديف سلسله حوادث مربوط به سال 312 ه . ق / 924 م آمده است . ابوالهيجاء در اين سال ، عازم زيارت خانه خدا شد .
هامش
( 1 ) . ر . ك : تاريخ النجف حتى نهاية العصر العباسي ، ص 244 .