مىگشت . ) . اين نشان مىدهد كه ارتباط بين دو خاندان هنوز قطع نشده بود . اما در سخنان او ، مقدارى تهديد هم وجود دارد . امام صادق ( ع ) هنگامى كه از نجف بالا رفت ، نماز خواند و « رزام » نيز دعاى ايشان را براى ما ذكر كرد . گمان نمىكنم كه امام صادق ( ع ) به جز قبر امام على ( ع ) كه در نجف است ، قبر ديگرى را برگزيده باشد تا در آن دعا كند ؛ درحالىكه بهسمت منصور در حال حركت بود . اينجاست كه مىتوانيم اين ديدار ايشان ( ع ) را با ديدارهاى آن امام ( ع ) همراه صفوان جمّال ربط بدهيم ؛ كسى كه بيش از يكبار به همراه امام خود ، امام جعفر صادق ( ع ) ، به زيارت قبر مبارك اميرمؤمنين ( ع ) اقدام نموده يا بهتنهايى قبر امام على ( ع ) را زيارت كرده است . « 1 »
البته آنچه براى ما بين آن روايات ، درخور اهميت است ، زيارتى مىباشد كه در زمان ابوجعفر منصور اتفاق افتاده است و آن را به نقل از ابنمشهدى روايت كرده است كه در صفحات بعدى اين پژوهش به آن اشاره خواهيم كرد كه احتمال دارد آن زيارت در سال 143 ه . ق / 760 م اتفاق افتاده باشد .
گويا امام صادق ( ع ) مجبور به ديدن منصور در كوفه نيز شده است ؛ البته بعد از آنكه منصور ، قيامهاى محمد و برادرش را سركوب نمود ؛ چنانكه در روايتى امام جعفرصادق ( ع ) فرمود :
ابوجعفر منصور ، هنگامى كه ابراهيم بن عبدالله در باخمرى كشته شد ، ما را در مدينه اذيت كرد و تمام كسانى را كه از ما به سن بلوغ رسيده بودند ، به كوفه آورد . يك ماه ، ما را در آنجا نگه داشت ؛ بهگونهاى كه انتظار مرگ را مىكشيديم . سپس ربيع دربان ، به نزد ما آمد و گفت : « اين علوىها كجايند ؟ آنهايى كه صاحب خرد هستيد ! دو تا دو تا نزد اميرمؤمنان برويد » . من و حسن بن زيد با هم بر اميرمؤمنان وارد شديم . هنگامى كه بر او
هامش
( 1 ) . ر . ك : الفرحه ، ج 2 ، صص 101 - 106 .