زمانى كه رسول خدا ( ص ) وفات يافت ، فاطمه و همسران پيامبر - يا بيشتر آنان - چنين عقيده داشتند كه اين اراضى از آن حضرت به ايشان به ارث رسيده
هامش
زندگى به ايشان سپرده است ، چه اين كه فرمود : « ام ايمن براى من گواهى مىدهد كه رسول خدا ( ص ) فدك را به من داده است » . ( ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه ، ج 16 ، ص 214 ) . 4 - در نامهء مأمون به قثم بن جعفر كارگزار او در مدينه نيز اين گونه آمده است : « رسول خدا ( ص ) فدك را به فاطمه داد و به او هديه كرده بود ، اين مسأله مسأله اى آشكار و شناخته شده بود و در ميان خاندان رسول خدا ( ص ) در اين باره اختلافى وجود نداشت » الغدير ، ج 7 ، ص 196 ) . بنابراين با ثبوت اين حقيقت كه رسول خدا ( ص ) در دوران حيات خويش فدك را به فاطمه ( س ) داده بود و با مسلّم بودن اين نكته كه پيامبر ( ص ) نيز چون ديگران حق تصرّف در اموال خويش را داشت ديگر نوبت به استناد ابو بكر به اين حديث كه « پيامبران ارث نمىگذارند » نخواهد رسيد ، زيرا در اين صورت فدك اصولا ارث نيست تا جاى طرح اين حديث باشد ، بلكه هديه اى است كه به عنوان يك انتقال اختيارى ملك از سوى رسول خدا ( ص ) در دوران حيات ايشان صورت گرفته است . البتّه اين امر هيچ منافاتى با آن ندارد كه فاطمه زهرا ( س ) در منازعهء با ابو بكر به اثبات اين كه او نيز مانند هر مسلمان ديگرى حق دارد از پدر خويش ارث ببرد پرداخت ، زيرا هركس از حق خود محروم شود مىتواند براى دستيابى به آن از هر وسيله و از راهى بهره جويد . ( ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه ، ج 16 ، ص 277 ، به نقل از سيد مرتضى ، الشافى فى الامامة ) . بدين ترتيب مطالبهء فدك از سوى فاطمه زهرا ( س ) در نخستين مرحله مبتنى بر ادّعاى بخشيده شدن اين آبادى از سوى رسول خدا ( ص ) در دوران حيات خويش به آن حضرت بوده و چون منكران اين حقيقت به اين خواسته تن در نداده و راه ديگرى را در پيش گرفته ، فرض مسأله را عوض كرده و در فرض جديد مدّعى بطلان توريث پيامبر ( ص ) شدند فاطمه ( س ) از راه ارث نيز به اثبات حق انكار شدهء خويش پرداخت . د : فدك به عنوان يك ميراث : حتّى در اين فرض كه بپذيريم پيامبر ( ص ) در دوران حيات خويش فدك را به فاطمه ( س ) نداده بود ، به موجب احكام ارث بايستى اين آبادى و حدّاقل سهمى از آن به عنوان ميراث در اختيار آن حضرت قرار گيرد . توضيح اين مسأله متوقّف بر چند حقيقت است : يك : اين كه فاطمه زهرا ( س ) دختر رسول خدا ( ص ) بود . اين چيزى است كه هيچ كس در آن اختلافى و يا ترديدى ندارد .