سپس رسول خدا ( ص ) در روز هشتم روانهء منى شد در حالى كه اصحاب نيز همراه او بودند و گروهى [ كه حجّ تمتّع را انتخاب كرده بودند ] تلبيه و گروهى [ كه حجّ قران را برگزيده بودند ] تكبير مىگفتند و آن حضرت نيز هيچ گروهى را از آنچه مىكردند نهى نمىفرمود .
پيامبر ( ص ) در ظهر اين روز نماز ظهر و عصر را در هنگام ظهر و با هم خواند و پس از آن به سوى عرفه حركت كرد .
ابن قيّم مىگويد : در غره - مكانى در سمت شرق عرفات - براى رسول خدا ( ص ) قبّهاى بر پا شد و او در آن فرود آمد و پس از آن كه زوال خورشيد و هنگام ظهر فرا رسيد ناقهء خود را از كنارهء دشت عرفات به پايين آن پيش راند تا به ميان دشت رسيد و پس از آن در حالى كه بر روى مركب خويش نشسته بود خطبهاى بلند با مضامينى و الا ايراد كرد و در آن به بيان اصول و بنيادهاى اسلام و فرو ريختن اصول شرك و جاهليّت پرداخت و محرّماتى را كه همهء اديان بر تحريم آن اتّفاق دارند يعنى تعرّض به مال ، جان و آبرو را مورد تصريح قرار داد و همهء آيينهاى جاهلى را زير پا نهاد . او در اين خطبه همچنين رباى رايج در جاهليّت را بكلّى و در همه انواع آن تحريم كرد و باطل دانست و به مردم در مورد خوشرفتارى با زنان خود توصيه كرد و به بيان حقوق و تكاليف زنان و نيز اين نكته پرداخت كه حقوق زن در مقابل همسر برخوردار شدن از خوراك و پوشاك در حدّ متعارف است . او مقدار اين حدّ متعارف را مشخّص نساخت . همچنين اين حق را به مردان داد كه چنانچه زنان كسانى را به خانهء خود راه دهند كه آنان دوست ندارند مىتوانند بدين سبب آنان را بزنند . رسول خدا ( ص ) همچنين امّت را به چنگ زدن به كتاب خدا اندرز داد و آنان را از اين آگاه ساخت كه تا زمانى كه به اين كتاب چنگ زده باشند گمراه نخواهند شد . سپس به آنان خبر داد كه همه در مقابل اين كتاب مسؤولند . پيامبر ( ص ) همچنين از مردم خواست بگويند كه به چه چيز گواهى مىدهند و چه اظهار مىدارند و آنان نيز گفتند : « ما گواهى مىدهيم كه تو [ پيام الهى را ] رساندى و [ امانت او را ] ادا كردى
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 642
مساهمون: حسين صابري
ص٦٤٢