مراقبت در مقابل عناصر نفوذى ضرورت دارد و در اين باره غزوهء تبوك ماجرايى است كه مىتوان از آن درس عبرت آموخت .
اين سوره علاوه بر اين در بر دارندهء مسائلى است كه مسلمانان در بناى جامعهء خود بايد از آن پرهيز كنند و نيز مسائل و صفاتى كه بايد بدان آراسته باشند تا يك ساختار اجتماعى قوى از آنان شكل گيرد .
اولّين نكتهاى كه در اين موضوع استفاده مىشود آن است كه بايد از منافقان پرهيز و در مقابل آنان احتياط كرد ، زيرا آنان عنصر مخرّب در بناى جامعهاند و يك جامعهء به هم پيوسته و متّحد در شرايطى كه نفاق بر آن حاكم باشد يا منافقان در آن سلطهء خود را تحميل كنند نمىتواند شكل بگيرد . به همين سبب اين مورد از منافقان فراوان سخن گفته و اين حقيقت را يادآور شده است كه آنان هرگز با جامعهء اسلامى جوش نمىخورند و در جامعه هضم نمىشوند ، بلكه هميشه از ادراك و احساس مشتركى كه جامعه دارد دورند ، نيكان و گزيدگان جامعه را آزار مىدهند ، كارهاى نيك را مورد ، ريشخند و تمسخر قرار مىدهند ، صاحبان فضيلت و نيكى را به باد انتقاد و ريشخند مىگيرند و هنگامى كه در اين باره از آنان پرسشى شود مىگويند ما بازى و شوخى مىكرديم و بدين ترتيب همواره آنان در سويى قرار دارند و جامعه در سويى ديگر .
به همين سبب ضرورت دارد سپاه اسلام از عناصر منافق عارى و پيراسته باشد و آنان در اين سپاه شركت نجويند تا روحيّهء ديگران نيز تضعيف نشود ، عزم آنان را سست سازند و سست عقيدگان و دودلان و روحيّه باختگان را طعمهء نيش زهرآگين خود قرار دهند . علاوه بر اين منافقين كسانى هستند كه در هنگام سختى صحنه را خالى مىكنند و از هر ناخوشايندى كه به اهل حق رسد خشنود مىشوند و اگر ناخوشايندى به مسلمانان رسد شادمان و اگر خوشايند و خيرى به آنان رسد ناخشنود مىشوند .
همچنين اين سوره مىگويد اگر سست عقيدگان به گناه خويش اعتراف و
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 616
مساهمون: حسين صابري
ص٦١٦