كفر خود را در دلهاى آنان نهان خواهد داشت .
ب : گروهى كه - از ظاهر قرآن چنين برمىآيد كه - به اسلام گرويده ، امّا از زكات دلگير و آزرده شده بودند و آن را يك جريمه خسارت و نه يك منفعت و دستاورد مىدانستند ، اين گروه هر چند واقعا مسلمان بودند امّا از سست عقيدگان شمرده مىشوند و دربارهء همين گروه است كه خداوند چنين مىفرمايد : « از اعراب كسانى هستند كه آنچه را انفاق مىكنند جريمه محسوب مىدارند و در انتظار پيشامدهاى ناگوار براى شمايند . آنان خود در گرداب ناگواريها باشند و خداوند شنوا و آگاه است » « 57 » .
ج : گروهى مؤمن و راستگو و صادق در ايمان خويش و آشنا با احكام الهى كه خداوند دربارهء آنان مىفرمايد : « گروهى از اعراب هستند كه آنچه را انفاق مىكنند مايهء تقرّب به خداوند و موجب درود رسول بر آنان مىگيرند . هان كه اين مايهء قربتى براى آنان است و خداوند آنان را در رحمت خويش درخواهد آورد كه خداوند غفور و رحيم است » « 58 » . همين گروهند كه ايمان به جان آنان درآميخته شده است .
خداوند در همين مورد و در ادامهء اين آيات بدين اشاره فرموده كه گروهى از منافقان در داخل مدينه هستند و بسيارى از آنان شناسايى شدهاند و نزديك است همهء آنان به رغم تمام پنهان كاريها شناخته شوند كه مىفرمايد : « در لحن گفتار ، آنان را مىشناسى » « 59 » . همچنين خداوند اين حقيقت را يادآور شده كه گروهى از منافقان در بيرون و اطراف مدينهاند . در آيهاى از همين سوره هر دو گروه در رديف يكديگر چنين ذكر شدهاند : « از كسانى از اعراب كه در پيرامون شمايند منافقانى هستند و از مردم مدينه نفاق مىورزند كه تو آنان را نمىشناسى و البتّه ما آنها را
هامش
( 57 ) - همان / 98 .
( 58 ) - همان / 99 .
( 59 ) - همان / 30 .