اين فرمان قاطع خداوند براى برترين موجود عالم انسانى است و در كنار اين ، خداوند به منظور برملا كردن ماهيّت منافقان و رساندن آنان به سزاى آنچه در دنيا كردهاند فرمان منع نماز بر آنان را به رسول خود داده و فرموده است : « هرگز بر كسى از آنان كه بميرد نماز مگزار و بر قبر او نيز مايست كه آنان به خدا و رسول او كافر شده و در حالى كه فاسق بودهاند مردهاند » « 52 » .
خداوند در اين آيات اين نكته را بيان فرموده است كه انتخاب شرّ و بدى از سوى شخص در صورتى كه تكرار شود باعث آن مىگردد كه خداوند بر دل شخص مهر زند و بدين ترتيب آن دل به صورتى درآيد كه نور ايمان نمىتواند در آن نفوذ كند ، آن سان كه مىفرمايد : « آنان به اين خشنود شدهاند كه با نشستگان از نبرد باشند و [ به همين سبب ] بر دلهاى آنان مهر نهاده شده است پس آنان درك نمىكنند » « 53 » .
در ادامهء اين سوره خداوند از جهاد رسول خدا ( ص ) و مؤمنان همراه او ياد كرده و يادآور شده است كه براى آنان نيكيهايى وجود دارد و آنان رستگارند و او براى ايشان بهشتهايى كه از زير آنها نهرهايى جارى است و در آن جاويدان خواهند بود مهيّا ساخته است .
بهانههاى منافقان
752 - بهانههاى نفاق و منافقان پيوسته واهى است ، چرا كه آنان در واقع براى آنچه مىكنند هيچ عذر و توجيهى ندارند و بنابراين آنچه به عنوان عذر و توجيه مطرح مىكنند تنها بهانههايى است كه خود تراشيدهاند .
از نخستين روزى كه اسلام به مدينه وارد شد نفاق هم در اين شهر وجود داشت و به مرور در ميان ديگر اعراب نيز منافقانى به وجود آمدند و روزبروز با وسعت يافتن قلمرو اسلام بر شمار منافقان افزوده شد . زيرا هر جا حقى وجود
هامش
( 52 ) - همان / 84 .
( 53 ) - همان / 87 .