ج : مرحلهء از ميان رفتن مشكلات و موانع و غلبهء دين الهى
در همهء اين مراحل و بويژه در مرحلهء اخير ، زندگى رسول خدا ( ص ) و صحابهء او ، مهاجرين و انصارى كه در بيعت رضوان شركت كرده بودند ، به طور كامل در خدمت دعوت و گسترش آن و نيز روشن ساختن و تبيين حقايق اسلامى قرار داشت .
در مرحلهء اخير اكثر گروههايى كه رسول خدا ( ص ) آنها را براى تبليغ مىفرستاد از ميان اصحاب بيعت رضوان بودند و حتّى اگر كسانى غير از اين گروه را به مأموريّتى روانه مىساخت يكى از اصحاب آن بيعت را با او همراه مىكرد ، آن سان كه در اعزام خالد بن وليد به يمن چنين كرد و على ( ع ) را در پى او به آن سامان فرستاد .
در حالى كه حجّ سال هشتم برهان سنّتهاى پيشين به اجرا درآمده بود و مشركان از حضور در آن بازداشته نشده بودند ، رسول خدا ( ص ) در مرحلهء اخير [ و در سال نهم ] در صدد پاكسازى مكّه از ورود مشركان ناپاك و ناپاكى جاهليّت و بت پرستى به آن شهر بر آمد و اكنون كه حاكميّت كامل در اختيار اسلام قرار گرفته بود و طبعا رياست حج نيز بر عهدهء مسلمانان قرار مىگرفت ، خداوند رفتن مشركان به مسجد الحرام [ و حرم ] را ممنوع اعلام داشت و اين آيه از سورهء برائت نازل شد كه « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، مشركان نجسند و از امسال به بعد نبايد به مسجد الحرام نزديك شوند . [ از نيامدن آنان بيم مداريد كه ] اگر از تنگدستى [ و كساد تجارت خويش ] بيم داشته باشيد خداوند اگر بخواهد از فضل خويش به شما خواهد داد و بىنيازتان خواهد ساخت كه خداوند آگاه و حكيم است » « 18 » .
743 - ابن اسحاق دربارهء حجّ سال نهم چنين مىگويد :
پس از غزوهء تبوك كه در ماه رمضان سال نهم هجرت پايان يافت رسول خدا ( ص ) باقيماندهء اين ماه و نيز ماه شوّال و ذى القعده را در مدينه سپرى كرد و پس
هامش
( 18 ) - توبه / 28 .