نيز نشان داديم : البتّه ابو لبابه و دوستان او را گناهكار و نافرمان نمىناميم ، بلكه آنان را اشتباهكاران مقصّر مىخوانيم .
در حقيقت غزوهء تبوك آخرين غزوهاى بود كه در آن دلهاى كسانى كه پيرو رسول خدا ( ص ) يند مورد آزمايش و امتحان قرار مىگرفت . در اين آخرين امتحان وضعيّت پيروان آن حضرت خود را در چهرههاى مختلفى نشان داد : در چهرهء مردانى قوى و پايدار كه تنها به فرمان او حركت مىكنند ، در چهرهء منافقانى كه مردم را از خروج از مدينه و همراهى با او باز داشتند و كوشيدند او را بىياور كنند و كسانى از آنان نيز كه با اين سپاه همراه شدند در تضعيف سپاهيان تلاش كردند و حتّى در صدد اجراى توطئه قتل آن حضرت برآمدند ، در چهرهء كسانى كه تنها كاستى آنان همّت و عزم و اراده و توان پاسخ به پيامبر ( ص ) در صحنههاى سخت بود ولى در ايمان و قدرت يقين خويش كاستى نداشتند و پيامبر ( ص ) به فرمان پروردگار خويش به مداواى روان آنان پرداخت و خود نيز دست به كار معالجهء خود شدند و شفا يافتند كه اگر بنيه قوى باشد شفا يافتن ممكن است و بالاخره در چهرهء گروهى ديگر كه از شركت در غزوه خوددارى ورزيدند و رسول خدا ( ص ) نيز پس از بازگشت دست به كار معالجه و درمان آنان نشد و آنان را در همين وضع رها كرد تا خداوند خود آنان را مورد محاسبه و مؤاخذه قرار دهد .
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 452
مساهمون: حسين صابري
ص٤٥٢