فصل سى و سوّم غزوهء تبوك
682 - دعوت اسلامى سر تا سر سرزمين جزيرة العرب را فرا گرفت ؛ برخى ايمان آوردند ، برخى كفر ورزيدند ، برخى تنها اظهار مسلمانى كردند و ايمان به دلهاى آنان راه نيافت و برخى ديگر نيز ايمان آورده ، در اين راه از خود اخلاص نشان دادند ، بار دعوت را بر دوش كشيدند و در راه آن جهاد كردند . بدين ترتيب در ميان همهء اعراب هيچ كس نمانده بود كه از اسلام ، از پيامبر و از حقيقتى كه او پيوسته و بدون آشتى پذيرى و كوتاهى در اين راه مردم را بدان فرا مىخواند آگاهى نيافته باشد .
اكنون زمان آن فرا رسيده بود كه اين دعوت سرزمين جزيرة العرب را به سوى سرزمينهاى مجاور و هم مرز آن درنوردد و بويژه به سرزمينهايى از همسايگان عجمى كه از نژاد عرب هم در آن سكونت داشتند راه يابد ، اين نژاد با ساختار خاص خود زمينهء بيشترى را براى پذيرش آن حقيقتى در خود داشت كه همهء جزيرة - العرب را فرا گرفته بود و نقطهء اتّكا و مأواى آنان به شمار مىرفت ، حرمى كه خداوند آن را - در شرايطى كه مردم از مناطق مجاور آن ربوده مىشدند حرم امن قرار داد .
در ميان همهء اين سرزمينها شام خصوصيّتى ديگر داشت ، چه غسّانيان كه از اعراب بودند در اين منطقه زندگى و حكومت مىكردند ، در همين منطقه مسلمانان