در راه ماندگان است و اين فريضهاى از جانب خداوند و خداوند آگاه و حكيم است » « 7 » .
بنابراين چنين سهمى در زكات وجود دارد و در راه نزديك كردن دلهاى برخى به اسلام به مصرف مىرسد تا آنان خود اسلام آورند و خاندانشان نيز به پيروى از آنها به اسلام بگروند . همچنين يكى از مصارف ديگر آن تأمين كسانى است كه اسلام آورده و به همين خاطر دستشان از ثروت و دارايى خويش تهى شده و يا از خاندان خود بريده و رانده شدهاند . بر همين اساس است كه علما مىگويند اصولا سهم « مؤلّفه » در راه گسترش دعوت اسلامى به مصرف مىرسد و به همين منظور نيز سهم مشخّصى در زكات مشخّص شده تا بودجهء معيّن و دائمى براى اين مهم وجود داشته باشد و نه آن كه تنها راه تأمين هزينهء اين مهم غنايم جنگى باشد كه حالت دائمى و هميشگى ندارد .
اينك جاى اين پرسش است كه آيا آنچه به عنوان سهم مؤلّفه در غنايم جنگى قرار داده شده جزئى از خمس مىباشد كه در اختيار پيامبر ( ص ) - براى مصرف در مورد خود ، بستگان خود ، يتيمان ، بينوايان و در راه ماندگان - قرار دارد يا آن كه بايد از محلّ چهار پنجم باقيمانده پس از تخميس برداشته شود .
در پاسخ اين سؤال شافعى و مالك بر اين عقيدهاند كه سهم مؤلّفه از همان خمس برداشته مىشود و آن چهار پنجم باقيمانده سهم رزمندگانى است كه غنيمت را به دست آوردهاند . دليل اين گروه آن است كه چون اين چهار پنجم حقّ رزمندگان است و از سويى هيچ چيز را از صاحب آن بدون اجازهء وى نمىتوان گرفت و يا در آن تصرّف كرد و در اين حال از آنجا كه رسول اكرم ( ص ) در بخشيدن سهم مؤلّفه به آنان از رزمندگان اجازه نگرفت معلوم مىشود آن حضرت اين سهم را نه از مجموع غنايمى كه در اختيار او قرار داشته ، بلكه از همان يك پنجم مختصّ به خود وى به آن گروه بخشيده است ، چه اين كه اگر بنا بود اين سهم را از كلّ
هامش
( 7 ) - توبه / 60 .