فصل سى و دوّم غزوهء حنين
657 - قدرتهاى مشترك عرب بتدريج رو به ضعف و سستى نهاده بود و بويژه پس از فتح مكّه ، امّ القراى عرب ، و پس از آن كه در اين شهر دلها بر محور مهربانى و رحمت گرد يكديگر آمد و برادرى گذشته به ميان خويشاوندان ديرين بازگشت ، ديگر پايگاه قدرتى در ميان اعراب جز هوازن و نيز ثقيف در طايف كه از قدرت و توان نظامى بالايى در اين سرزمين برخوردار بودند باقى نمانده بود .
ابو بكر مىگويد « امروز ما پس از فتح مكّه ديگر روى شكست نخواهيم ديد » . او راست مىگفت چرا كه مسلمانان در اين زمان شمار فراوانى را به خود اختصاص دادند ساز و برگ و نفرات آنان مهيّا بود . امّا شكست گاه به سبب غرور يا ضعف نفس سپاهيان يا فقدان تشكيلاتى منسجم پديدار مىشود . راست گفت خداوند در اين باره كه : « خداوند در موارد فراوانى شما را يارى كرده است و نيز در نبرد حنين آن هنگام كه فراوانى سپاهتان شما را به اعجاب واداشت و البتّه اين فراوانى سودتان نبخشيد و زمين با همه گشادگى خود بر شما تنگ شد و فرار و به آنان پشت كرديد . سپس خداوند آرامش را بر رسول خود و بر مؤمنان فرو فرستاد و همچنين سپاهيانى كه شما آنها را نمىديديد و نيز كافران را عذاب كرد و اين سزاى كافران است . پس خداوند بر هر كه بخواهد توبه مىكند و خداوند غفور و رحيم است » « 1 » .
هامش
( 1 ) - توبه / 27 - 25 .