شود چگونه آنچه در اين آيات آمده با آنچه رسول خدا ( ص ) در مورد قتل شبه عمد مقرّر فرمود تفاوت دارد و از يكديگر جداست ، چه حكم قتل شبه عمد در قرآن كريم نيامده و رسول خدا ( ص ) خود اين حكم را بيان فرموده است . آن حضرت پس از فتح مكّه و زمانى كه در اين شهر به سر مىبرد خطاب به مردم فرمود : « سپاس خداوندى را كه وعدهء خويش را محقّق ساخت و بندهء خود را يارى و پيروز كرد و به تنهائى همهء گروههاى دشمن را شكست داد . هان كه در قتل « عمد خطا » با شلّاق يا عصا صد شتر است و در روايت ديگرى يا بار ديگرى نيز فرمود : « در آن ديه سنگينى كه چهل شتر آبستن است مىباشد » .
اين نوع از قتل در عرف فقها قتل شبه عمد خوانده مىشود كه در اين روايت رسول خدا ( ص ) از آن با عنوان « قتل عمد خطا » ياد كرده است و آنچنان كه از اين تعبير بر مىآيد اين قتل چنين تعريف مىشود كه قتلى است از طريق فعلى عمدى ولى با ابزارهايى كه براى كشتن تهيّه نشده است ، از قبيل كشتن با شلاق ، عصا ، سنگ يا وسايلى از اين قبيل كه معمولا موجب قتل نمىشود . اين نوع از قتل در عرف قوانين جارى روز به « زدن منجر به مرگ » مشهور است .
رسول خدا ( ص ) ديهء اين نوع از قتل را « ديهء سنگين » خوانده است . اصولا ديهء قتل دو نوع است : يكى ديهء سنگين يا غليظ كه به تناسب جرم بر شخص مقرّر داشته مىشود و عبارت است از يكصد شتر كه چهل نفر از آنها آبستن باشد و ديگرى ديهء عادى كه عبارت است از يكصد شتر بدون مراعات اين شرط كه چهل نفر از آنها آبستن باشند .
در قتل شبه عمد اصل فعل يعنى زدن عمدى و مورد قصد شخص است و كاملا خطا نيست و تنها نكتهاى كه وجود دارد آن است كه على رغم ثابت بودن قصد در فعل ابزارى كه به كار گرفته شده ابزارى ذاتا كشنده نيست و به همين دليل نمىتوان قصد در به كار بردن آن ابزار را به معنى قصد در نتيجهء آن دانست تا قتل عمد باشد . بنابراين در اين نوع از قتل از اين نظر كه نتيجه قصد نشده است قتل شبيه
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 320
مساهمون: حسين صابري
ص٣٢٠