قهر و غلبه است اين است كه مردم آن سرزمين در مقابل قدرت شمشير و جنگ و هجوم سپاهيان اسلام تسليم شوند كه در اين صورت « مفتوحه عنوة » خواهد بود و يا بىهيچ جنگ و نبردى تسليم شوند كه در اين فرض سرزمين آنان در رديف اراضى صلح قرار خواهد داشت . اين در حالى است كه مردم مكّه بدون هيچ نبردى تسليم شدند و از سوى رسول خدا ( ص ) از امان عمومى برخوردار شدند و آن حضرت فرمود : « برويد كه همه آزاد شدگانيد » .
نگارنده به اين عقيده تمايل دارد كه سرزمين مكّه جزء هيچ كدام از دو نوعى كه از آن سخن به ميان آمد نيست و اساسا در اينجا يك فتح به معنى گشودن يك سرزمين بر روى مسلمانان با همهء آثار و تبعات آن صورت نگرفته است ، آنچه در اينجا تحقّق يافته تنها ديدار دوستى و رحمت ميان مسلمانان و قريش نه از طريق قرارداد ، بلكه به وسيلهء چيزى بالاتر از آن بوده است و آن عبارت است از برقرار كردن مجدّد روابط خويشاوندى كه قريش براى مدّتى آن را قطع كرده بودند .
هر چند ما دو نظريّهء پيش گفته دربارهء سرزمين مكّه را با يكديگر برابر شمرديم امّا اگر ناگزير بخواهيم يكى را انتخاب كنيم اين نظر را ترجيح خواهيم داد كه اين سرزمين به نيروى قهر و غلبه فتح نشده است .
محرمّات مكّه
645 - پيش از اين گفتيم كه خداوند هر گونه جنگى را در مكّه حرام كرده است . همچنين فرموده رسول خدا ( ص ) در اين باره را برايتان آورديم و اينك مناسب است به برخى از احكام خاص مكّه بپردازيم .
خداوند هر گونه شكار را براى كسى كه احرام حجّ بر تن كرده باشد در حرم - يعنى مكّه و مناطق مجاور آن - حرام دانسته است ، آنجا كه مىفرمايد : « شكار دريايى براى شما حلال شده و خوراكى كه از آن به دست مىآوريد بهرهاى بر شما و رهگذران است و بر شما تا زمانى كه در احرام هستيد شكار در خشكى حرام شده