سروكار داشته باشد ، اما نام پر آوازهء فيلسوف را نشنيده باشد .
اين انديشمند بزرگ در طول حيات پر بركت خود توانست آثار ارزنده اى ارائه نموده و باقيات الصالحاتى از خود بر جاى بگذارد : منظومهء منطق ، منظومهء حكمت ، و شرح اين دو منظومه ، اسرار الحكم ، نبراس و شرح آن ، شرح دعاى صباح ، شرح دعاى جوشن كبير ، شرح مثنوى ( كتاب حاضر ) ، حاشيه بر اسفار ، ديوان اشعار و رسائل فلسفى ، و علاوه بر اين ثربيت شاگردانى برجسته در فلسفه و عرفان ، از جملهء اين آثار بشمار مىروند .
شرح مثنوى :
چنان كه اشاره شد ، يكى از آثار اين حكيم متأله شرح مثنوى معنوى است . اين شرح داراى ويژگيهايى است كه در اينجا بدانها اشاره مىشود :
1 - توضيح و تفسير آيات قرآنى كه در مثنوى بدانها اشاره شده است ؛
2 - شرح احاديث و رواياتى كه در ابيات آمده است ؛
3 - توضيح مبانى عرفانى و اسرار سير و سلوك ؛
4 - تشريح مسائل فلسفى و كلامى ؛
5 - بيان معانى اشعار مشكل ؛
6 - اشاره به نكات ادبى موجود در اشعار مثنوى ؛
7 - اشاره به ضبط صحيح كلمات مثنوى ؛
8 - تصحيح انتقادى و اجتهادى برخى از ابيات و اشاره به نسخه بدلها ؛
با اين توضيحات ، حكيم سبزوارى ففط به شرح موارد فوق پرداخته و تك تك ابيات را شرح ننموده است .
متأسفانه نقص مهمى كه در كار نگارش اين تأليف رخ داده ، اين است كه ايشان فقط به كلمه و يا كلماتى كه در بيت مورد نظر بوده ، در شرح خود اشاره نموده و فقط در مواردى اندك ، تمام بيت يا يك مصراع را نقل نموده اند .
از اين رو ، استفاده از كتاب فقط براى كسى ممكن مىگردد كه يا از ابتداى هر دفتر مثنوى تا آخر را مطالعه كند تا معلوم شود شرح مربوط به كدام شعر است و يا كتابى نظير « از دريا به دريا » اثر استاد محمد تقى جعفرى را داشته باشد .
براى جبران اين نقص ، اينجانب بر آن شد از آغاز مثنوى تا پايان ، تمام اشعار را به صورت كامل ضبط نموده شرح حكيم سبزوارى را به صورت پاورقى درج نمايد . دفتر اول مثنوى اين گونه تنظيم شد و براى انتشار به چندين ناشر ارائه گرديد . نكته اى كه همهء ناشران بر آن تأكيد مىنمودند اين بود كه با توجه به اينكه دروهء مثنوى همراه با شرح حكيم به شش مجلد بالغ مىگردد و نيز گرانى كتاب ، احتمال عدم قدرت خريد براى طايفهء كتابخوان در ايران وجود خواهد داشت .
شرح مثنوى — صفحة 6
مساهمون: مصطفى بروجردى
ص٦