آنان در ميان مسلمانان هيچ تأثيرى نداشته باشد ، چه در صورت برملا شدن ماهيّت منافقين ديگر كسى از مؤمنان فريب توطئهء آنان را نمىخورد و گمراه نمىشود .
بدين ترتيب رسول خدا ( ص ) به مردم آموخت چگونه با واگذاردن منافقان - البتّه با حفظ هوشيارى و مراقبت در برابر آنان - بايد به حل اين مشكل پرداخت تا ريشههاى آنان [ كه چون علفهايى هرز عمرشان كوتاه است ] خشك شود .
508 - در اين ميان رخدادى در طى اين غزوه به وقوع پيوست كه خودبخود يك گناه بزرگ بود و علاوه بر اين آزار رسول خدا ( ص ) و خاندان او را نيز با خود همراه داشت و آثار خطيرى را در جامعه به بار مىآورد ، چرا كه به اشاعهء فحشاء در جامعه مىانجاميد و با به صحنه آمدن رذيلتها چهرهء جامعه را آلوده مىساخت و افزون بر اين نيز در بردارندهء نوعى حمله عليه رسول اكرم ( ص ) و توهين به مقام شامخ صاحب رسالت بود ، آن كه خداوند او را در آسمانها و زمين گرامى داشت و دربارهاش فرمود : « براى شما در [ شخصيّت ] رسول خدا ( ص ) الگويى شايسته از كسانى بود كه به خدا و روز واپسين اميد دارند و فراوان ياد خدا كنند » « 23 » .
اين ماجرا چيزى جز ماجراى افك نبود ، جريانى كه منافقان و در رأس همه عبد الله بن ابى در خلق آن شركت داشتند ، آنسان كه از عايشه روايت شده است ، آن كه مسؤوليت اساسى اين ماجرا را بر عهده داشت عبد الله بن ابى بود و البتّه در كنار آن از سوى برخى از مهاجرين و انصار نيز لغزشهايى در اينباره صورت گرفت و زبان كسانى از مسلمانان كه اخبار را بىاهميّت مىشمرند و بدون هيچ تحقيق و كنكاشى دربارهء آن و بىهيچ تأمّلى در مورد محتوا و مفاهيم نهايى آن و بلكه از سر علاقه به حرف زدنهاى فاقد انديشه و تأمّل آن را مىپذيرند در اين ماجرا پيراسته نماند ، هر چند پس از اين ماجرا همگان توجّه يافتند كه بايد در راه حفاظت جامعه از عناصر و عواملى كه شر و بدى را ترويج مىكنند و نيز در راه پرهيز از دنبال گمان رفتن و بالاخره براى حفظ كرامت و احترام ناموس مردم تلاش كرد . به دليل همين
هامش
( 23 ) - ممتحنه / 6 .