مردان و نيز زنان اين قوم را به اسارت در آورد ، اما آنان را به بردگى نگرفت و برده قرار نداد ، چنان كه گفته شده است آن حضرت در ابتدا اسيران بنى المصطلق را در ميان مسلمانان به عنوان غنيمت جنگ پخش كرد ولى در پايان همهء آنان را آزاد ساخت .
بدين ترتيب ، ما در رفتار رسول خدا ( ص ) در مورد اسيران شاهد نوعى تسهيل تدريجى و مرحله بمرحله هستيم و همين تسهيل تدريجى را دليلى ديگر بر رخ دادن اين غزوه پس از غزوهء بنى قريظه مىدانيم ، چرا كه در آن غزوه رسول اكرم ( ص ) پس از كشتن مردان و به اسارت در آوردن زنان آنان را به بردگى گرفت و در بازار نجد به عنوان برده به فروش رساند . امّا در اين غزوه آن حضرت با كار حكيمانهاى كه انجام داد [ يعنى با ازدواج با جويريه ] باعث آن شد هيچكس از اين اسيران حتى پس از تقسيم آنها ميان مسلمانان شركت كننده در آن سپاه به معرض فروش گذاشته نشوند و هيچ كدام از زنان آنان نيز به كنيزى برده نشوند .
كتب سيره بر اساس روايات صحيح چنين آوردهاند كه مردم اسيران زن و مرد بنى المصطلق را ميان خود تقسيم كردند و رسول خدا ( ص ) تنها جويريه دختر حارث را كه پس از آن در رديف زنان پيامبر ( ص ) قرار گرفت نزد خود نگهداشت .
اينك رشتهء سخن را در اينباره به ابن هشام كه رواياتى را در اين مورد آورده وامىگذاريم . او مىگويد :
« گفته مىشود هنگامى كه رسول خدا ( ص ) راه برگشت از غزوهء بنى المصطلق را در پيش گرفت ، جويريّه دختر حارث را كه همراه خود و در اسارت داشت به عنوان امانت به مردى از انصار سپرد و از وى خواست تا از او مراقبت كند .
آنگاه رسول خدا ( ص ) به مدينه آمد و [ از ديگر سوى ] پدر جويريّه حارث بن ضرار براى پرداخت فديه و آزاد كردن دختر خويش از اسارت روانهء مدينه شد . وى در ميانهء راه هنگامى كه در عقيق بود در شترانى كه به عنوان فديه به مدينه مىبرد نگريست و به دو شتر علاقهمند شد و آنها را در يكى از درّههاى
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 708
مساهمون: حسين صابري
ص٧٠٨