در طى لشكركشى اعراب عليه مدينه يهوديان بنى قريظه چنين به خود اجازه دادند كه پيمان خود با رسول خدا ( ص ) را بشكنند و يا بر خلاف آن عمل كنند و بكوشند تا نقاط ضعف و رخنهگاههاى مدينه را به دشمن اطّلاع دهند يا خود از آن استفاده كنند . آنان تهاجم اعراب عليه مدينه را فرصتى مناسب براى تحرّك عليه پيامبر و حمله به او شمردند و به جاى آن كه بر پيمان خود با پيامبر ( ص ) استوار بمانند و سرنوشت خود را با مسلمانان پيوند دهند اين را فرصتى مغتنم براى تسلّط بر مدينه دانستند و به همدستى و همكارى با مهاجمان پرداختند و حتّى به هجومى عليه خانهء رسول خدا ( ص ) و خانههاى ديگر مؤمنان دست زدند .
هنگامى كه خداوند مشركان را خشمگين و بدون هيچ دستاوردى وادار به بازگشت كرد و خداوند خود اين نبرد را براى مسلمانان عهدهدار شد يهوديان دريافتند كه اينك آن فرصت از دستشان رفته است و بايد در انتظار فرجامى خسارتبار باشند ، چه ، مشركان به سرزمين و خانه و كاشانهء خود بازگشتند و به اين تن در دادند كه ذلت بازگشتى بىنتيجه را به خود بپذيرند . آنان بازگشتند ، در حالى كه هيچ كس به تعقيب آنان نپرداخت و يا جزاى آنچه كرده بودند به آنان نداد . امّا بنى قريظه اينك ناگزير بودند در مقابل پيمان شكنى خود و در مقابل همدستى با مشركان حساب پس بدهند . به همين دليل ترس دلهاى آنان را آكنده ساخت و نتيجه آن شد كه خداوند فرمود : « و كسانى از اهل كتاب را كه از آنان پشتيبانى كرده بودند از دژهاى خود به زير آورد و ترس را بر دلهاى آنان حاكم كرد تا گروهى را بكشيد و گروهى را به اسارت در آوريد . آنگاه سرزمين و خانهها و اموال آنان و زمينى را كه تاكنون بدان پاى ننهادهايد از آن شما كرد و خداوند بر هر كارى تواناست » « 23 » .
اينك رسول خدا ( ص ) در برخورد با بنى قريظه سه راه را پيش روى داشت :
الف : آن كه آنان را مورد عفو قرار دهد و اجازه دهد همچنان در خانههاى خود در امنيّت به سر برند و همچنان در كنار مسلمانانى كه به آن خيانت كرده بودند
هامش
( 23 ) - احزاب / 26 - 27 .