اين روايت از جايز بودن جمع ميان دو نماز و در حالتى كه يك نماز به تأخير افتاده باشد و آن هم جايز بودنى به سبب عذر جنگ حكايت مىكند ، هر چند احمد بن حنبل جمع را خواه به عذر جنگ و خواه به عذرى ديگر جايز دانسته است .
دعاى پيامبر در احزاب
477 - آيا گمان بردهايد به بهشت در خواهيد آمد بىآن كه همانند آنچه بر كسانى كه قبل از شما بودند رسيده بود بر شما نيز برسد ، كسانى كه گرفتار آسيب و ضرر و دچار تكانهايى سخت شدند تا آنجا كه پيامبر و مؤمنانى كه با او بودند گفتند :
« پيروزى و يارى خداوند كى خواهد بود ؟ » هان كه يارى خدا نزديك است » « 18 » .
گرفتارى مسلمانان شديد شد چه اين كه آنان حدود بيست روز در محاصره به سر بردند و از داخل نيز با چنان خيانتى از سوى بنى قريظه روبرو بودند و آنان حتّى قصد آن كرده بودند با يك گردان رزمى پر قدرت خانهء رسول خدا ( ص ) را مورد تهاجم و در اختيار خود قرار دهند .
البتّه سختيهاى اين نبرد تنها براى مسلمانان نبود ، بلكه سپاه شرك نيز در اين مدّت شبهاى بسيار سردى را تحمّل كردند ، توشهء آنان كم شد و اسبان و شترانشان هلاك شده بودند و برخى به برخى ديگر بدگمان شده بودند تا آنجا كه ابو سفيان در ميان آنان به ايراد سخن پرداخت و گفت : « اينجا جاى اقامت ما نيست ، چه اين كه شتران و اسبان هلاك شده و بنى قريظه نيز به پيمانى كه با ما داشتهاند وفا نكردهاند » .
در چنين وضعيّتى ، كاستيها و سختيهاى مؤمنان با صبر و پايدارى جبران مىشد ، امّا مشركان نه ايمانى داشتند كه به آنان قدرت و نيرو بخشد و نه آرمان و اميدى در پيشگاه خداوند كه شجاعتشان دهد .
در اين ميان رسول خدا ( ص ) پيوسته به خدا توجه داشت و به درگاه او دعا مىكرد ، آن سان كه روايات گوناگونى كه پارههايى از ادعيه و تضرّعات آن حضرت
هامش
( 18 ) - بقره / 214 .