رساترين تصوير از اين وضعيّت و از غلبه ترس بر اردوى مؤمنان در كلام خداوند دربارهء احزاب و سير ماجراها و نتايج آن آمده است ، آنجا كه مىفرمايد :
« اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، نعمت خداوند را بر خود به ياد آريد ؛ آن هنگام كه سپاهيانى براى رويارويى با شما آمدند و ما نيز بادهايى بر آنان مسلّط كرديم و سپاهيانى كه شما آنان را نديديد و خداوند بدانچه مىكنيد آگاه و بيناى آن است ؛ آن هنگام كه آنان از سمت بالا و پايين شهر شما [ از مشرق و مغرب مدينه ] به رويارويى شما آمدند . آن هنگام كه [ از سر ترس ] چشمها نگران شد و جانها به گلو رسيد و گمانهايى به خدا روا داشتيد و اينجا بود كه مؤمنان آزمايش ديدند و گرفتار تكانى سخت شدند ؛ آن هنگام كه منافقان و كسانى كه در دلهايشان مرض است مىگفتند آنچه خدا و رسول او به ما وعده دادهاند فريبى بيش نيست ؛ آن هنگام كه گروهى از همين سست عقيدگان بيمار دل گفتند : اى مردم يثرب اينجا جاى ماندن نيست ، برگرديد و گروهى ديگر از آنان نيز از پيامبر اجازهء [ ترك جهاد ] مىخواستند و مىگفتند : « خانههايمان ناامن است » اين در حالى است كه واقعا آن خانهها ناامن نيست و آنان قصدى جز فرار ندارند و اگر از اطراف مدينه دشمن به خانههايشان در آيد و سپس از آنان خواسته شود از دين برگردند ، اين خواستهء آنان را برآورده خواهند كرد و جز اندكى در اين كار درنگ نخواهند ورزيد . اين در حالى است كه آنان از اين پيش به خداوند پيمان سپرده بودند كه به دشمن پشت نكنند و پيمان خدا براى آنان مسؤوليت آور است . بگوى اگر از مرگ يا كشته شدن بگريزيد اين فرار هيچ سودتان نخواهد بخشيد و حتّى اگر موفّق شويد جز بهرهء اندك اين جهان را نخواهيد ديد . بگوى چه كسى شما را در مقابل اراده خداوند - اگر كه بر شما ارادهء بديى داشته باشد و يا رحمتى را بر شما بخواهد - نگه مىدارد . آنان جز خدا ياور و پشتيبانى نمىيابند . خداوند مىشناسد كسانى از شما را كه ديگران را از جهاد باز مىداشتند و به برادران خود مىگفتند به جمع ما بپيونديد . آنان جز اندكى در جنگ حضور نمىيابند و جان خود را بر شما دريغ دارند و چون ترس بيايد آنان را مىبينى
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 643
مساهمون: حسين صابري
ص٦٤٣